Samenstelling

AtimosChiesi Pharmaceuticals bv
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Aerosol CFK-vrij
Sterkte
12 microg/dosis
Verpakkingsvorm
100 doses
ForadilNovartis Pharma bv
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder in capsule
Sterkte
12 microg
Verpakkingsvorm
-
Formoterol inhalatiepoederDiverse fabrikanten
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder in capsule
Sterkte
12 microg
Verpakkingsvorm
met inhalator
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder in capsule 'Cyclocaps'
Sterkte
12 microg
Verpakkingsvorm
met inhalator (Cyclohaler)
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder 'Easyhaler'
Sterkte
12 microg/dosis
Verpakkingsvorm
120 doses
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder 'Novolizer'
Sterkte
6 microg/dosis
Verpakkingsvorm
60 doses
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder 'Novolizer'
Sterkte
12 microg/dosis
Verpakkingsvorm
60 doses
OxisAstraZeneca bv
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder 'Turbuhaler'
Sterkte
6 microg/dosis
Verpakkingsvorm
60 doses
(fumaraat)
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder 'Turbuhaler'
Sterkte
12 microg/dosis
Verpakkingsvorm
60 doses
Toedieningsvorm
Sterkte
Verpakkingsvorm
AtimosChiesi Pharmaceuticals bv
(fumaraat)
Aerosol CFK-vrij12 microg/dosis100 doses
ForadilNovartis Pharma bv
(fumaraat)
Inhalatiepoeder in capsule12 microg-
Formoterol inhalatiepoederDiverse fabrikanten
(fumaraat)
Inhalatiepoeder in capsule12 microgmet inhalator
Inhalatiepoeder in capsule 'Cyclocaps'12 microgmet inhalator (Cyclohaler)
Inhalatiepoeder 'Easyhaler'12 microg/dosis120 doses
Inhalatiepoeder 'Novolizer'6 microg/dosis60 doses
Inhalatiepoeder 'Novolizer'12 microg/dosis60 doses
OxisAstraZeneca bv
(fumaraat)
Inhalatiepoeder 'Turbuhaler'6 microg/dosis60 doses
Inhalatiepoeder 'Turbuhaler'12 microg/dosis60 doses
  • Uitleg symbolen
    Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS).
    Over the counter, dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel. Aan de vergoeding van bepaalde zelfzorgmedicatie zijn nadere voorwaarden verbonden. Deze zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
    Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering. Deze voorwaarden kunnen betrekking hebben op de indicaties, de duur van de behandeling en het voorschrijven volgens een richtlijn/protocol.
    Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

Advies

Onderhoudstherapie met een langwerkend β2-sympathicomimeticum komt in aanmerking bij patiënten met ernstig persisterend astma, waarbij ondanks gebruik van inhalatiecorticosteroïden in hoge dosering toch nog (vooral nachtelijke) dyspneu optreedt. Indien bij matig persisterend astma de symptomen onvoldoende onder controle te brengen zijn met een standaarddosering inhalatiecorticosteroïden kan het toevoegen van langwerkende β2-sympathicomimetica – met name bij nachtelijke symptomen – een alternatief vormen voor verhogen van de dosering inhalatiecorticosteroïden. Dit alternatief zou ook bij kinderen kunnen worden toegepast, bijvoorbeeld indien de systemische effecten van inhalatiecorticosteroïden (bv. groeiremming) problemen opleveren; er zijn echter nog geen gegevens die deze toepassing kunnen ondersteunen.

Langwerkende β2-sympathicomimetica zijn niet aangewezen voor het couperen van astma-aanvallen. Inhaleerbare kortwerkende β2-sympathicomimetica zijn daarbij eerste keus, ook indien zich tijdens een onderhoudsbehandeling met langwerkende β2-sympathicomimetica een aanval voordoet.

Voor formoterol is voor de indicatie profylaxe van door inspanning of koude lucht geïnduceerd astma geen advies vastgesteld over de plaats in de medicamenteuze behandeling.

Bij de behandeling van COPD kan bij patiënten waarbij ondanks continu gebruik van kortwerkende bronchusverwijders de nachtrust is verstoord, gekozen worden voor behandeling met een langwerkend β2-sympathicomimeticum.

Voor een optimaal effect van geneesmiddelen bij astma en COPD is een juiste inhalatietechniek onontbeerlijk. Bij de keuze van een inhalator speelt de voorkeur van de patiënt een belangrijke rol. Bij volwassenen en kinderen vanaf zeven jaar verdienen poederinhalatoren de voorkeur. Zij zijn even effectief als aerosolen en geven minder aanleiding tot een niet juiste uitvoering van de inhalatie. Voor kinderen tot zeven jaar en patiënten met een geringe inspiratiekracht (bv. longemfyseem) blijft echter een aerosol met inhalatiekamer gewenst.

Indicaties

In combinatie met inhalatiecorticosteroïden bij een onderhoudsbehandeling van astma. Profylaxe van door inspanning of koude lucht geïnduceerde bronchospasmen. Onderhoudsbehandeling van COPD.

Dosering

Indien de astmasymptomen onder controle zijn, overwegen om de dosis geleidelijk te verlagen. Gebruik de laagst effectieve dosis. Bij verlaging van de dosis de patiënt regelmatig controleren.

  • Onderhoudsbehandeling astma:

    Volwassenen:

    6–12 microg 1–2×/dag ('s morgens en/of 's avonds); in ernstige gevallen 24 microg 1–2×/dag; max. 48 microg/dag. Indien nodig kan ter verlichting van acute bronchoconstrictie 6–12 microg extra worden genomen; de totale dosering (onderhoudsdosering + zo nodig) is max. 36 microg/keer en 72 microg/dag.

    Kinderen ≥ 6 jaar:

    12 microg 1–2×/dag ('s morgens en/of 's avonds); max. 24 microg/dag. Indien nodig kan ter verlichting van acute bronchoconstrictie 6–12 microg extra worden genomen; de totale dosering (onderhoudsdosering + zo nodig) is max. 12 microg/keer en 32 microg/dag.

  • Profylaxe inspannings- of allergeengeïnduceerd astma:

    Volwassenen:

    12 microg circa 15 min voor inspanning of blootstelling aan koude lucht inhaleren. Bij ernstig astma kan 24 microg nodig zijn.

    Kinderen ≥ 6 jaar:

    6–12 microg circa 15 min voor inspanning of blootstelling aan koude lucht inhaleren.

  • Onderhoudsbehandeling COPD:

    6–12 microg 1–2×/dag ('s morgens en/of 's avonds); max. 24 microg/dag. Indien nodig kunnen extra inhalaties worden genomen; de totale dosering (onderhoudsdosering + zo nodig) is max. 24 microg/keer en 48 microg/dag. Bij nachtelijke symptomen evt. als één enkele toediening bij het naar bed gaan.

De aerosol voor gebruik goed schudden.

Bijwerkingen

Vaak (1-10%): (dosis-afhankelijk) tremor (vooral van de handen), hoofdpijn, palpitaties en hoesten.

Soms (0,1–1%): tachycardie, misselijkheid, hypokaliëmie, hyperglykemie, spierpijn, spierkramp, agitatie, rusteloosheid, angst, nervositeit, slapeloosheid, duizeligheid, smaakstoornissen, keelirritatie, droge mond, jeuk, exantheem, zweten.

Zelden (0,01-0,1%): angina pectoris en ritmestoornissen (zoals atriumfibrilleren, supraventriculaire tachycardie, tachyaritmie en extrasystolen), verandering in de bloeddruk, paradoxale bronchospasmen, overgevoeligheidsreacties (zoals urticaria, angio-oedeem), nefritis.

Zeer zelden (< 0,01%): trombocytopenie, verlenging van het QT-interval, perifeer oedeem, dyspneu, gedragsstoornissen, hallucinaties en vooral bij kinderen tot 12 j. overprikkelbaarheid en hyperactiviteit.

Verder is gemeld: huiduitslag.

Behandeling met β2-sympathicomimetica kan resulteren in een toename van insuline, vrije vetzuren, glycerol en ketonlichamen in het bloed.

Interacties

β-Blokkers, in het bijzonder niet-selectieve, antagoneren de werking van formoterol; gebruik van niet-selectieve β-blokkers (zoals propranolol) zo mogelijk vermijden. Bij gelijktijdig gebruik van systemische corticosteroïden is er meer kans op hyperglykemie. Hypokaliëmie kan eerder optreden bij hypoxie en bij gelijktijdig gebruik van diuretica, corticosteroïden of theofylline; controleer de kaliumspiegel. Als gevolg van hypokaliëmie kan het effect van digoxine worden versterkt. Een additief effect kan optreden in combinatie met andere sympathicomimetica of met anticholinergica. Bij anesthesie met gehalogeneerde koolwaterstoffen is er meer kans op aritmieën; formoterol ten minste 12 uur voorafgaand aan de anesthesie niet toedienen. Theoretisch is er meer kans op ventriculaire aritmieën bij combinatie met geneesmiddelen die het QT-interval verlengen (o.a. amiodaron, disopyramide, domperidon, kinidine, methadon, sotalol, macrolide antibiotica, chinolonen, imidazool–antimycotica, tricyclische antidepressiva, sommige antipsychotica).

Zwangerschap

Teratogenese: Bij de mens, onvoldoende gegevens. Bij dieren in zeer hoge doses vroegtijdig vruchtverlies, verminderde overlevingskansen in vroege postnatale periode en lager geboortegewicht.
Farmacologisch effect: Hoge doses aan het einde van de zwangerschap kunnen weeënremming en β-mimetische effecten zoals tachycardie en hypoglykemie bij de neonaat veroorzaken.
Advies: Alleen op strikte indicatie gebruiken.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: In geringe mate (bij dieren).
Advies: Indien gebruik van een langwerkend β2-sympathicomimeticum is geïndiceerd kan formoterol worden toegepast, mits onder observatie van de zuigeling (voor β2-specifieke effecten als tachycardie en hyperglykemie).

Contra-indicaties

Overgevoeligheid voor sympathicomimetica. Hypokaliëmie.

Waarschuwingen en voorzorgen

Langwerkende β2-sympathicomimetica zijn niet geschikt voor de verlichting van acuut astma. In ieder geval bij astma moet formoterol worden gecombineerd met inhalatiecorticosteroïden. Toenemend gebruik van formoterol of kortwerkende bronchusverwijdende middelen duidt op een vermindering van de controle; het behandelschema dient te worden aangepast. De behandeling niet starten bij een aanzienlijke verergering of acuut verslechterend astma. Terughoudend doseren bij de volgende aandoeningen: ernstige hypertensie, aritmieën (in het bijzonder derdegraads AV-blok), idiopathische subvalvulaire aortastenose, hypertrofische obstructieve cardiomyopathie, aneurysma, ischemisch hartlijden, ernstig hartfalen, feochromocytoom, refractaire diabetes mellitus en hyperthyroïdie. Bij hypoxie, die bijvoorbeeld bij ernstige exacerbatie van astma kan optreden, is er meer kans op hypokaliëmie; controleer de serumkaliumspiegel. Gebruik bij aangeboren lange-QT-intervalsyndroom (LQTS) wordt ontraden. Bij diabetes mellitus extra bloedglucosecontroles uitvoeren bij begin van de behandeling. Bij optreden van paradoxale bronchospasmen de therapie staken en op een andere behandeling overgaan.

Overdosering

Symptomen
Effecten die kenmerkend zijn voor β2-sympathicomimetica, zoals tremor, hoofdpijn en palpitaties. Gemeld zijn na overdosering: tachycardie, hyperglykemie, hypokaliëmie, verlengd QT-interval, ventriculaire aritmieën, metabole acidose, misselijkheid, braken en sufheid.

Therapie
De cardiale verschijnselen kunnen met een cardioselectieve β-blokker worden behandeld, maar voorzichtig doseren in verband met de kans op bronchospasmen.

Eigenschappen

Selectief lang werkend β2-sympathicomimeticum. Werking: binnen 1–3 min. Werkingsduur: tot ca. 12 uur.

Kinetische gegevens

Metaboliseringin de lever voornamelijk door directe glucuronidering.
Eliminatiehoofdzakelijk als metabolieten met de urine; 6–10% onveranderd.
T 1/2elna inhalatie ca. 10 uur.
  • Uitleg afkortingen
    F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
    T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
    V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
    T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
    T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd