Geneesmiddelenoverzicht nucleoside en nucleotide analoga

Deze hoofdrubriek bevat 3 rubrieken:

nucleoside en nucleotide analoga

Werking

Werkingsmechanisme

Aciclovir, cidofovir, famciclovir, ganciclovir, valaciclovir en valganciclovir:

  • remmen – na intracellulaire omzetting in een trifosfaat of difosfaat (in geval van cidofovir) – competitief het virale DNA-polymerase door incorporatie in viraal DNA;
  • voorkomen verdere vermenigvuldiging van het virus door remming van virale DNA-synthese.

Remdesivir:

  • concurreert – na intracellulaire omzetting in een trifosfaat – met het natuurlijke ATP-substraat om door het RNA-afhankelijke RNA-polymerase te worden ingebouwd in nieuwe virale RNA-ketens;
  • vertraagt hierdoor de ketenterminatie tijdens replicatie van het RNA, en remt daarmee de vermenigvuldiging van het virus.

Effect

Antivirale werking van aciclovir, cidofovir, famciclovir, ganciclovir, valaciclovir en valganciclovir bij lokale herpes-virusinfectie, incl. cytomegalovirus(CMV)-infectie:

  • afname van de duur en ernst van de infectieverschijnselen (incorporatie in viraal DNA);
  • beperking van de duur van de uitscheiding van het virus;
  • remming van de progressie van CMV-retinitis bij aids-patiënten (cidofovir).

Typerende bijwerkingen

Van remdesivir is nog onvoldoende bekend over de veiligheid/het bijwerkingenprofiel, zie voor de vastgestelde bijwerkingen de geneesmiddeltekst van remdesivir.

Relatief frequent

  • beenmergsuppressie (ganciclovir, valganciclovir) zich uitend in:
    • neutropenie (bij ganciclovir in 15–40%, meestal reversibel binnen 1 week na het staken van de behandeling);
    • trombocytopenie (ganciclovir in 5–20% 1);
  • effecten op het CZS (ganciclovir, valganciclovir) variërend van hoofdpijn en gedragsveranderingen tot convulsies en coma;
  • iritis/uveïtis (cidofovir).

Minder frequent

  • contacteczeem of overgevoeligheidsreacties zoals angio-oedeem;
  • neuropsychiatrische bijwerkingen (aciclovir, valaciclovir, famciclovir);
  • (reversibele) nefrotoxiciteit (aciclovir, valaciclovir, cidofovir, ganciclovir) 1.

Meer informatie

Neuropsychiatrische bijwerkingen komen met name bij ouderen en bij patiënten met een verminderde nierfunctie voor 2 3. Bij valaciclovir zijn hoge doses geassocieerd met verwardheid en hallucinaties, deze bevindingen komen bij famciclovir ook voor, met name bij ouderen 1. Bij aciclovir betreft het tremoren, myoklonieën, hallucinaties, delier, lethargie, agitatie, dysartrie, asterixis, ataxie, hemi-paresthesie en convulsies 2.

Nefrotoxiciteit: Bij aciclovir zijn risicofactoren: (te) snelle infusie en dehydratie 1 2. Ook bij ganciclovir is bv. uremie gemeld 1. Nefrotoxiciteit door remdesivir is gemeld in dieronderzoek. Het mechanisme en de relevantie voor de mens zijn (nog) onduidelijk.

Kosten

Kosten laden…

Vergelijken

nucleoside en nucleotide analoga vergelijken met een andere geneesmiddelgroep.

Zie ook

Indicaties

Bronnen