Advies

Door H. pylori veroorzaakte peptische ulcera worden behandeld met de combinatie van een protonpompremmer (omeprazol) en twee antibiotica (amoxicilline en claritromycine). Bij een succesvolle eradicatie, eventueel na een tweede behandeling, is de kans op een recidief klein.

Behandelplan

  1. Start eradicatietherapie

  2. Combinatie van losse middelen (voorkeur)

    De volgende combinatie heeft de voorkeur:

    1. omeprazol
    2. amoxicilline
    3. claritromycine

    Kuur van 7 dagen, daarna 4 weken alleen omeprazol.

    Toelichting

    De werkzaamheid van de protonpompremmers is vergelijkbaar. Ook in bijwerkingen verschillen ze nauwelijks van elkaar. Amoxicilline, claritromycine en metronidazol zijn de antibiotica die op grond van hun in-vitro-activiteit en in-vivo-effectivteit het meest in aanmerking komen voor een eradicatietherapie.

  3. Vaste combinatie (alternatief)

    Kuur van 7 dagen, daarna 4 weken alleen pantoprazol.

    Toelichting

    Het gebruiksgemak is mogelijk hoger bij gebruik van de vaste combinatie.

  4. Combinatie bij penicilline-allergie (alternatief)

    De volgende combinatie heeft de voorkeur:

    1. omeprazol
    2. metronidazol
    3. claritromycine

    Kuur van 7 dagen, daarna 4 weken alleen omeprazol.

    Ga naar de volgende stap bij een H. pylori-positieve hertest.

  5. Herstart eradicatietherapie

    De volgende combinatie heeft de voorkeur:

    1. omeprazol
    2. amoxicilline
    3. metronidazol

    Kuur van 7 dagen, daarna 3 weken alleen omeprazol.

    Overleg met de medische microbioloog of maag-darm-leverarts in het geval van een penicilline-allergie, alsook bij een volgende H. pylori-positieve hertest.

    Toelichting

    Indien de eerste eradicatiebehandeling niet aanslaat wordt in verband met resistentievorming een ander antibioticum gegeven, namelijk metronidazol in plaats van claritromycine.

H2-receptorantagonisten zijn wel geregistreerd voor de behandeling van peptische ulcera, maar niet voor deze gecombineerde behandeling met antibiotica en hebben daarom geen plaats meer in de behandeling van peptische ulcera met een positieve H. pylori-test.

Achtergrond

Definitie

Peptische ulcera zijn defecten aan het slijmvlies van de maag en de twaalfvingerige darm. De aanwezigheid van H. pylori-bacteriën in de mucuslaag van de maagepitheelcellen is hiervan een belangrijke oorzaak; bij een ulcus ventriculi in 70% van de gevallen en bij een ulcus duodeni in 90%. Een ulcus kan ook worden veroorzaakt door gebruik van NSAID’s en/of andere geneesmiddelen.

Symptomen

Persisterende en recidiverende pijnklachten in de bovenbuik, eventueel in combinatie met misselijkheid, braken, een opgeblazen gevoel en/of snelle verzadiging. De meest voorkomende complicatie van een ulcus is een bloeding, minder vaak komen voor een perforatie of een strictuur.

Behandeldoel

Het doel is eradicatie van H. pylori en het voorkómen van recidieven, waardoor de klachten verminderen en maagkanker wordt voorkómen.

Uitgangspunten

Basis voor de behandeling van peptische ulcera met een positieve H. pylori-test, is de eradicatie van de H. pylori-bacterie met antibiotica. Om resistentieontwikkeling te voorkomen moet het eradicatiepercentage ten minste 90% bedragen. Om dit te bereiken wordt een zevendaagse kuur gegeven, die bestaat uit een protonpompremmer met twee antibiotica, gevolgd door het gebruik van een protonpompremmer gedurende vier weken.

Bij een succesvolle eradicatie is de kans op een recidief klein (ca. 1,5% per jaar). Om het resultaat van de eradicatie van de H. pylori te controleren wordt na afloop een nieuwe H. pylori-test uitgevoerd. Omdat voorafgaand aan de H. pylori-test gedurende twee weken geen protonpompremmer en gedurende vier weken geen antibioticum mogen worden gebruikt, is een hertest pas na (minimaal) zes weken mogelijk. Bij een positieve hertest na een eradicatiebehandeling, wordt een nieuwe eradicatiebehandeling met een ander antibioticum uitgevoerd.

Geneesmiddelen

antiprotozoïca, overige

H2-antagonisten

macroliden

penicillinen

protonpompremmer met antibiotica

protonpompremmers

Literatuur

  1. NHG-standaard Maagklachten (derde herziening). Huisarts Wet 2013; 56: 2-28.
  2. CBO. Multidisciplinaire richtlijn maagklachten. 2004.
  3. Gatta L. Global eradication rates for Helicobacter pylori infection: systematic review and meta-anlysis of sequential therapy. BMJ 2013; 347: f4587.

Zie ook