chloorhexidine (cutaan, urethraal)

Samenstelling

Cathejell S catheterslijm (dihydrochloride) Montavit Pharma

Toedieningsvorm
Gel voor urethraal gebruik, steriel
Sterkte
0,5 mg/g
Verpakkingsvorm
harmonika-ampul 8,5 g, harmonika-ampul 12,5 g

Chloorhexidine Crème/Oplossing FNA (digluconaat) XGVSOTC Formularium der Nederlandse Apothekers

Toedieningsvorm
Alcoholische oplossing (0,5%)
Sterkte
5 mg/ml

Basis: geketoneerde alcohol 70% v/v (ethanol)

Toedieningsvorm
Crème (1%)
Sterkte
10 mg/g
Verpakkingsvorm
30 g

Basis: cetomacrogolcrème.

Chloorhexidine geïmpregneerde doek (digluconaat) XGVSOTC Sage Products

Toedieningsvorm
Geïmpregneerde doek
Sterkte
20 mg/ml
Verpakkingsvorm
19 × 19 cm

Conserveermiddel: natriumbenzoaat.

Chloorhexidine Oplossing, steriel FNA (digluconaat) XGVS Formularium der Nederlandse Apothekers

Toedieningsvorm
Oplossing, steriel (1%)
Sterkte
10 mg/ml

Basis: water.

Chloorhexidinedigluconaat Spoeling FNA (digluconaat) XGVSOTC Formularium der Nederlandse Apothekers

Toedieningsvorm
Oplossing, steriel (0,1%)
Sterkte
1 mg/ml

Basis: water.

Chloraprep (digluconaat) XGVSOTC Beckton Dickinson Benelux bv

Toedieningsvorm
Oplossing, steriel
Sterkte
20 mg/ml
Verpakkingsvorm
applicator 0,67 ml, applicator 1,5 ml, applicator 3 ml

Basis: 70% v/v isopropylalcohol.

Toedieningsvorm
Oplossing 'Getint', steriel
Sterkte
20 mg/ml
Verpakkingsvorm
applicator 3 ml, applicator 10,5ml, applicator 26 ml

Basis: 70% v/v isopropylalcohol. Bevat tevens zonnegeel.

Hibiscrub (digluconaat) XGVSOTC SSL Healthcare Nederland nv

Toedieningsvorm
Oplossing voor cutaan gebruik
Sterkte
40 mg/ml
Verpakkingsvorm
250 ml

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

chloorhexidine (cutaan, urethraal) vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Volgens de WIP (Werkgroep Infectie Preventie) richtlijn Desinfectie van huid en slijmvliezen (2013) op RIVM.nl is het advies om voor huiddesinfectie een desinfectans op basis van alcohol (60–90%) te gebruiken, met óf zonder toevoeging van 0,5% chloorhexidine of 1% jodium. De richtlijn beveelt voor desinfectie van slijmvliezen chloorhexidine 0,2–1% in water, of povidonjodium 10% in water, aan. De WIP heeft begin 2017 zijn activiteiten gestaakt.

De NVDV-richtlijn Infectiepreventie maatregelen bij dermatochirurgische ingrepen (pdf 1 MB, 2017) beveelt een pre-desinfectans op basis van alcohol (60–90%) met óf zonder toevoegingen aan (conform de WIP–richtlijn Desinfectie van huid en slijmvliezen). De operateur dient daarbij rekening te houden met corneatoxiciteit van alcohol, jodiumallergieën en (tijdelijke) verkleuringen die een ingreep kunnen hinderen.

Zie Bacteriële huidinfecties voor de behandeling van oppervlakkige bacteriële huidinfecties.

Zie voor het beleid bij traumatische wonden en bijtwonden (pdf 1 MB, 2017) de NHG-Behandelrichtlijn.

Volgens de richtlijn Katheterisatie (pdf 1,1 MB, 2013) van V&VN Urologie Verpleegkundigen hoeft het glijmiddel ten behoeve van het inbrengen van een blaaskatheter niet antiseptisch te zijn. Reiniging met 0,05% chloorhexidinegluconaat vermindert niet de kans op het ontwikkelen van kathetergerelateerde urineweginfecties. Informeer vooraf naar eventuele overgevoeligheid indien de urethrale gel met chloorhexidine wordt gebruikt. Volgens de WIP-richtlijn Blaaskatheterisatie (2010) op RIVM.nl wordt de blaas niet routinematig gespoeld en/of geïnstilleerd met desinfectans of antibiotica.

Indicaties

  • Desinfectie van de huid (alcoholische oplossing 0,5% FNA, oplossing steriel 1% FNA, geïmpregneerde doek);
  • Desinfectie van slijmvliezen (spoeling 0,1% FNA, oplossing steriel 1% FNA);
  • Desinfectie van wonden (spoeling 0,1% FNA, oplossing steriel 1% FNA);
  • Pre-operatieve desinfectie van de handen (Hibiscrub);
  • Pre-operatieve desinfectie van het operatiegebied (Hibiscrub, geïmpregneerde doek, Chloraprep-oplossing);
  • Bacteriële huidinfecties (crème 1% FNA);
  • Desinfectie van de urethra bij blaaskatheterisatie of cystoscopie (Cathejell S catheterslijm).

Dosering

Let op! De alcoholische oplossing 0,5% FNA en de Chloraprep-oplossing bevatten alcohol en zijn ontvlambaar; zie de rubriek Waarschuwingen en voorzorgen.

Zie de rubriek Waarschuwingen en voorzorgen voor meer toedieningsinformatie m.b.t. de diverse middelen.

Klap alles open Klap alles dicht

Desinfectie van de huid:

Alcoholische oplossing (0,5%) FNA of oplossing steriel (1%) FNA: oplossing aanbrengen op watje of gaasje en daarmee de huid ontsmetten.

Geïmpregneerde doek: huid inwrijven met 1 geïmpregneerde doek en het betreffende gebied volledig bevochtigen. Het aantal benodigde doeken is afhankelijk van het betreffende lichaamsoppervlak; zie hiervoor de officiële productinformatie CBG (rubriek 4.2)

Deze oplossingen en de doek niet gebruiken op open huidwonden of beschadigde huid en in de buurt van ogen en slijmvliezen.

Desinfectie van wonden:

Spoeling (0,1%) FNA, oplossing steriel (1%) FNA: op de wond aanbrengen en zonodig afdekken met een pleister of steriel gaasje.

Pre-operatieve desinfectie van de handen:

Hibiscrub: handen en onderarmen met water bevochtigen en met 5 ml onverdunde scrub gedurende 1 minuut goed inwrijven. Nagels borstelen en handen en onderarmen afspoelen; vervolgens met 5 ml onverdunde scrub gedurende 2 minuten nogmaals inwrijven. Hierna zorgvuldig afspoelen en afdrogen.

Pre-operatieve desinfectie operatiegebied:

Hibiscrub: na scheren van de huid 2 minuten met de scrub inwrijven met voldoende, bij voorkeur steriel, water voor schuimvorming. Afdrogen met steriel gaas. Direct vóór de operatie het operatiegebied op de gebruikelijke wijze desinfecteren.

Geïmpregneerde doek: in de avond voorafgaand aan en de ochtend van de operatie huid inwrijven met 1 geïmpregneerde doek en het betreffende gebied volledig bevochtigen. Het aantal benodigde doeken is afhankelijk van het betreffende lichaamsoppervlak, zie hiervoor de officiële productinformatie CBG (rubriek 4.2). Niet afspoelen of andere huidproducten aanbrengen na gebruik. Minimaal 2 dagen voor de operatie betreffende lichaamsdelen scheren om erge huidirritatie te voorkomen.

Chloraprep-oplossing: spons van de applicator voorzichtig over het huidgebied dat moet worden voorbereid gedurende 30 s wrijven. Het behandelde huidgebied volledig aan de lucht laten drogen. Applicatorgrootte (volume oplossing) kiezen afhankelijk van de betreffende invasieve ingreep en behandeloppervlak; zie hiervoor de officiële productinformatie CBG (rubriek 4.2, tabel). Het wordt aanbevolen de oplossing na de ingreep op de huid te laten voor blijvende antimicrobiële activiteit.

Bacteriële huidinfecties:

Crème (1%) FNA: 1–2× per dag dun aanbrengen.

Desinfectie van de urethra:

Cathejell S catheterslijm: vóór het invoeren van katheter of cystoscoop de gel in de urethra instilleren en/of op de katheter of cystoscoop aanbrengen. Ter vulling van de urethra de inhoud van 1 harmonika-ampul langzaam leegspuiten in de urethra. Indien nodig extra hoeveelheden inspuiten.

Uit de harmonika-ampullen van 12,5 en 8,5 gram komt bij instillatie circa 10 resp. 6 g in de urethra. De ampullen zijn bedoeld voor eenmalig gebruik.

Bijwerkingen

Bijwerkingen treden in het algemeen pas op bij langdurig gebruik en/of bij gebruik op slijmvliezen of beschadigde huid, van de producten die niet op slijmvliezen mogen worden gebruikt.

Lokaal: huidirritatie, jeuk, contacteczeem, urticaria, huiduitslag, blaren of blaasjes, fotosensibilisatie. Chemische brandwonden bij pasgeborenen. Bij gebruik van een preparaat waarin alcohol zit tevens: droge en schrale huid, pijn bij aanwezigheid van kloven, erytheem en oedeem.

Bij urethraal gebruik is alleen lokale irritatie gemeld.

Systemisch: gemeld zijn: overgevoeligheid, anafylactische reactie, anafylactische shock.

Interacties

Chloorhexidinedigluconaat is onverenigbaar met anionogene stoffen zoals bepaalde zepen of zouten.

Zwangerschap

Teratogenese: Gegevens uit een groot aantal zwangerschappen duiden niet op schadelijke effecten op de zwangerschap of het kind.
Farmacologisch effect: Gezien de minimale systemische belasting bij cutaan gebruik zijn nadelige effecten bij de foetus onwaarschijnlijk.
Advies: Kan volgens voorschrift worden gebruikt.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Onbekend.
Farmacologisch effect: Chloorhexidine wordt bij lokaal gebruik nauwelijks geresorbeerd (< 0,01%) waardoor nadelige effecten bij de zuigeling onwaarschijnlijk zijn.
Advies: Kan volgens voorschrift worden gebruikt.
Overig: Bij aanbrengen op de borsten deze eerst goed wassen voordat de baby wordt gevoed.

Contra-indicaties

Voor de geïmpregneerde doek:

  • vroeggeborenen, neonaten < 2 maanden, baby’s met een laag geboortegewicht of die fototherapie krijgen;
  • direct voorafgaand aan invasieve ingrepen (zoals venapunctie of lumbaalpunctie);
  • open wonden of beschadigde huid;
  • gebruik rond ogen, oren en mond.

Waarschuwingen en voorzorgen

Douchen of scheren direct voor gebruik kan eventuele huidirritatie verergeren.

Toedieningsinformatie Chloraprep-oplossing: oplossing voorzichtig aanbrengen. Wanneer de oplossing te krachtig wordt aangebracht op een erg tere of gevoelige huid of na herhaald gebruik kan een plaatselijke huidreactie (roodheid, ontsteking, jeuk, een droge en/of schilferende huid en pijn) optreden. Bij de eerste tekenen van een dergelijke reactie het aanbrengen staken. De kleurstof in getinte Chloraprep vervaagt langzaam. Indien nodig kan deze met zeep en water of alcohol worden verwijderd.

Niet gebruiken rond ogen, oren en mond aangezien contact hiermee tot ernstig of blijvend letsel kan leiden; in dat geval direct grondig met water spoelen. Contact met zenuwweefsel, hersenweefsel, hersenvliezen of middenoor (vooral bij beschadigd trommelvlies) vermijden. Bij gebruik ter huiddesinfectie voorafgaand aan procedures waarbij risico bestaat op meningeale blootstelling, huid laten drogen alvorens de naald in te brengen.

Niet gebruiken bij een voorgeschiedenis van een allergische reactie op chloorhexidine.

Chemische brandwonden bij pasgeborenen: het gebruik van alcoholische en waterige chloorhexidine-oplossingen voor huiddesinfectie voorafgaand aan invasieve procedures hangt samen met chemische brandwonden bij pasgeborenen, met name bij prematuren (vooral bij een zwangerschapsduur < 32 weken) en in de eerste 2 weken na de geboorte.

Vermijd overmatige hoeveelheden en ophoping: verwijder bij huiddesinfectie van het operatiegebied eventuele met chloorhexidine-oplossing doordrenkte materialen, doeken of kleding vóórdat tot de ingreep wordt overgegaan. Gebruik geen overmatige hoeveelheden en zorg dat de oplossing niet ophoopt, bv. in huidplooien en dat deze niet op lakens of ander materiaal in direct contact met de patiënt druppelt. Controleer bij aanbrengen van een occlusief verband of er geen overmatige hoeveelheid chloorhexidine aanwezig is. Vermijd langdurig contact tussen huid en alcoholische oplossingen.

Ontvlambaarheid alcoholische oplossing: indien diathermie of elektrocauterisatie volgt op het gebruik van de alcoholbevattende preparaten, moet de aanwezige alcohol verdampt zijn van de huid en omringend textiel vanwege het licht ontvlambare karakter.

Cathejell S catheterslijm: bij het verkeerd inbrengen van de katheter niet in de urethra doordrukken. Eventueel de gel alleen op de katheter aanbrengen of de urine supra-pubisch aflaten.

Na contact met linnengoed kunnen bij bleken met chloorbevattende middelen, bruine niet-verwijderbare vlekken ontstaan; dit is te voorkómen door te bleken met perboraat.

Overdosering

Bij accidentele orale inname van de alcoholische chloorhexidineoplossingen kunnen symptomen van alcoholintoxicatie (isopropylalcohol, alcohol) optreden, zie vergiftigingen.info.

Eigenschappen

Chloorhexidinegluconaat is een kationisch biguanide. Het werkt bactericide door coagulatie van het cytoplasma en beschadiging van de celmembraan. Het heeft een breed werkingsspectrum tegen zowel Gram-positieve als Gram-negatieve bacteriën. Sommige species van Proteus en Pseudomonas zijn minder gevoelig. Het geeft een aanzienlijke reductie van residente en transiënte flora. Herhaald gebruik heeft een additief effect door de nawerking. Chloorhexidine bezit tevens enige werkzaamheid tegen virussen en schimmels. Het is niet werkzaam tegen sporen van bacteriën en schimmels en is vrijwel niet werkzaam tegen mycobacteriën. De werking wordt niet geneutraliseerd in de aanwezigheid van organisch materiaal (pus, bloed). Werkingsduur: ca. 6 tot 48 uur (door sterke hechting van chloorhexidine aan de huid).

Het werkingsmechanisme van alcoholen, zoals ethanol en isopropylalcohol, berust op de denaturatie van eiwitten. Alcoholen hebben een sterk bactericide, virucide en fungicide werking en werken optimaal bactericide in een concentratie van 60–90%. De werking op bacteriesporen is gering.

Bij ChloraPrep-oplossing zorgt de 70% isopropylalcohol voor de onmiddellijke doding van transiënte en residente micro-organismen op de hoornlaag; het chloorhexidinegluconaat hecht zich aan cellagen aan de oppervlakte van de epidermis en zorgt voor een residuele of persistente antimicrobiële activiteit, die de hergroei van micro-organismen voorkomt.

Kinetische gegevens

Resorptie < 0,01% na lokale toediening, waarschijnlijk ook door de sterke hechting van chloorhexidine aan eiwitten.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

chloorhexidine (cutaan, urethraal) hoort bij de groep desinfectantia, cutaan.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Externe links