perfenazine

Samenstelling

Perfenazine Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Dragee
Sterkte
4 mg

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

perfenazine vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Geef bij een psychose zonder agitatie een antipsychoticum op basis van oorzaak van de psychose, effectiviteit, bijwerkingen en toedieningsvorm (voorkeur olanzapine bij schizofreniespectrum).

Geef een benzodiazepine als agitatie de overhand heeft. Indien dit niet mogelijk is, geef (als noodmedicatie) de combinatie haloperidol en promethazine.

Therapieresistente psychose kan, na gebruik van achtereenvolgens 2 verschillende antipsychotica, met clozapine worden behandeld. Hierbij is intensieve leukocytencontrole geïndiceerd vanwege het risico op agranulocytose.

Een bipolaire stoornis wordt behandeld door of in overleg met een specialistisch team. Bij een ernstige manische episode zijn haloperidol, olanzapine, quetiapine of risperidon de middelen van eerste keus. Bij een ernstige depressieve episode zijn quetiapine óf de combinatie van olanzapine met fluoxetine (SSRI) de middelen van eerste keus. Overweeg lithium of valproïnezuur als monotherapie bij beide soorten episoden.

Als onderhoudsbehandeling van een bipolaire stoornis is lithium het middel van eerste keus, omdat lithium naast het verminderen van de recidieven van manie en depressie ook de kans op suïcide vermindert. Overweeg valproïnezuur, quetiapine of olanzapine als tweede keus voor de onderhoudsbehandeling bij gebleken effectiviteit tijdens de acute behandelfase of bij onvoldoende effect van lithium of bij onverdraaglijke bijwerkingen ervan.

Antipsychotica worden niet aanbevolen voor de behandeling van angststoornissen, vanwege de kans op ernstige bijwerkingen als extrapiramidale stoornissen en metabool syndroom. Voor de keuze van de juiste standaardbehandeling zie Angststoornissen.

Indicaties

  • Psychosen;
  • Ernstige vormen van opwinding en onrust;
  • Manie.

Gerelateerde informatie

Dosering

Klap alles open Klap alles dicht

Psychosen, opwinding en manie:

Volwassenen:

Ambulant: Begindosering 4–8 mg, 2–3×/dag, max. 24 mg per dag. Bij opname: 8–16 mg, 2–4×/dag, max. 64 mg per dag.

De dosis zo snel mogelijk verminderen tot de laagste effectieve dosis.

Bijwerkingen

Inherent aan de werking: initiatiefverlies en emotionele afvlakking. Frequent extrapiramidale verschijnselen zoals parkinsonisme, acute dystonie en acathisie.

Soms (0,1-1%): anticholinerge verschijnselen zoals droge mond, visusstoornissen, obstipatie en urineretentie; sufheid en slaperigheid, vooral in het begin van de behandeling. Hyperpigmentatie. Neerslagen in lens en cornea. Fotosensibilisatie, erytheem, gewichtstoename en orthostatische hypotensie.

Zelden (0,01-0,1%): cholestatische icterus, bloeddyscrasieën (agranulocytose), veranderingen in het ECG, verstoring temperatuurregulatie en convulsies (m.n. bij alcoholabstinentie of epilepsie). Verergering van depressies. Bij hoge doses reflectoire tachycardie. Tardieve dyskinesie kan zowel tijdens als na staken van de behandeling ontstaan. Neuroleptisch maligne syndroom (voorheen neurolepticasyndroom), gekenmerkt door hyperthermie, extreme spierrigiditeit en autonome instabiliteit. Veroorzaakt hyperprolactinemie, wat kan leiden tot galactorroe en amenorroe bij vrouwen en tot impotentie bij mannen.

Verder zijn gemeld: hyperglykemie, neonataal abstinentiesyndroom. Bij langdurig gebruik is gynaecomastie voorgekomen. Bij gebruik van antipsychotica is veneuze trombo-embolie (o.a. longembolie, diepveneuze trombose) gemeld.

Interacties

Perfenazine versterkt de sederende en/of anticholinerge werking van antihistaminica, antidepressiva, anxiolytica, barbituraten, slaapmiddelen, analgetica, opiaten (risico van ademhalingsdepressie) of alcohol. De werking van bromocriptine en levodopa kan worden verminderd. Antacida verminderen de resorptie uit het maag-darmkanaal. Gelijktijdig gebruik van lithium, antiparkinsonmiddelen, parasympathicolytica, antidepressiva en andere antipsychotica verhoogt het risico van ontstaan van tardieve dyskinesie.

Zwangerschap

Perfenazine passeert de placenta.
Teratogenese: Bij de mens, geen aanwijzingen voor schadelijkheid uit beperkte waarnemingen. Bij dieren schadelijk gebleken bij veel hogere doseringen dan bij de mens toegepast.
Farmacologisch effect: Hoge doses fenothiazinen kunnen bij de neonaat extrapiramidale stoornissen of onthoudingsverschijnselen (zoals prikkelbaarheid, hypertonie, tremoren, onregelmatige ademhaling, slecht drinken en hard huilen) veroorzaken indien ze aan het einde van de zwangerschap zijn toegediend; deze treden meestal binnen 24 uur na de geboorte op en kunnen enkele dagen tot maanden aanhouden.
Advies: Alleen op strikte indicatie gebruiken.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Ja, in geringe hoeveelheden.
Farmacologisch effect: een farmacologisch of toxisch effect wordt niet verwacht. Fenothiazinen kunnen de hoeveelheid melk doen toenemen door stijging van de prolactinespiegel.
Advies: Weeg het gebruik van dit geneesmiddel in combinatie met het geven van borstvoeding af.
Overig: Tijdens gebruik van dit geneesmiddel de zuigeling observeren.

Contra-indicaties

  • overgevoeligheid voor fenothiazinen.

Waarschuwingen en voorzorgen

Bij langdurig gebruik kan tardieve dyskinesie ontstaan; de symptomen kunnen tijdelijk verergeren of zelfs nog ontstaan na staken van het gebruik.

De anti-emetische werking kan symptomen van overdosering en van niet-gediagnosticeerde stoornissen maskeren.

Dit middel kan door pupilverwijding de oogdruk verhogen en een aanval van acuut glaucoom veroorzaken. Hoge doseringen en langdurig gebruik van fenothiazinen kunnen leiden tot pigmentaties; regelmatig oogheelkundig onderzoek wordt aanbevolen.

Wees terughoudend bij beenmergdepressie, bloeddyscrasieën, lever- en nierfunctiestoornissen, cardiovasculaire aandoeningen, respiratoire insufficiëntie of chronisch respiratoire aandoeningen, ernstige organisch cerebrale stoornissen, (vermoeden op) subcorticaal hersenletsel, epilepsie, ziekte van Parkinson, spastische verlammingen, pylorusstenose en bij prostaathyperplasie. Wees voorzichtig bij ouderen vanwege meer kans op bijwerkingen (lager doseren). Bij risicofactoren voor veneuze trombo-embolie preventieve maatregelen treffen. Het risico van irreversibiliteit neemt toe bij ouderen en bij organische hersenbeschadiging. Optredende hypotensie dient te worden behandeld met noradrenaline, niet met adrenaline.

De metabolieten van fenothiazinederivaten kleuren de urine donker; dit kan fout-negatieve laboratoriumuitslagen (urobilinogeen, amylase, uroporfyrine, zwangerschapsurine-onderzoek etc.) tot gevolg hebben.

Er is een licht vergroot risico van overlijden bij ouderen met dementie bij gebruik van antipsychotica; perfenazine is niet goedgekeurd voor de behandeling van gedragsstoornissen bij dementie.

Het gebruik kan leiden tot verminderd reactie- en concentratievermogen. Vele dagelijkse bezigheden (bv. autorijden) kunnen daarvan hinder ondervinden.

Overdosering

Symptomen
Slaperigheid, verwardheid, ademhalingsmoeilijkheden, hypotensie, ECG-veranderingen, verlaging van lichaamstemperatuur, coma.

Therapie
Zie voor de behandeling de monografie op www.vergiftigingen.info.

Eigenschappen

Fenothiazinederivaat met antipsychotische, matig sederende en duidelijk anti-emetische werking.

Kinetische gegevens

Foraal relatief laag en variabel door groot 'first pass'-effect.
V d10–35 l/kg.
Eiwitbinding91–92%.
Metaboliseringin de lever.
Eliminatiemet de urine.
T 1/28–12 uur.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

perfenazine hoort bij de groep antipsychotica, klassieke.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Indicaties

Externe links