medicatieovergebruikshoofdpijn

Advies

Er is voor medicatieovergebruikshoofdpijn geen farmacotherapeutisch advies vastgesteld. Er is een grote overlap met chronische migraine, zie migraine, onderhoudsbehandeling.

Behandelplan

Algemeen ontwenningsadvies. De behandeling van medicatieovergebruikshoofdpijn is het doorbreken van de vicieuze cirkel door direct en volledig, in één keer abrupt te stoppen met het gebruik van de hoofdpijnmedicatie gedurende 2-3 maanden, zowel bij volwassenen als kinderen (detoxificatie).

Het is niet zinvol om tijdens onttrekking andere acute hoofdpijnmedicatie of prednison te gebruiken ter verlichting van onttrekkingssymptomen of hoofdpijnaanvallen. Er is geen indicatie voor het starten van profylactische behandeling tijdens de onttrekkingsfase [2].

Voor patiënten met ernstige (psychiatrische) comorbiditeit of bij overgebruik van opioïden of barbituraten geldt niet het algemene ontwenningsadvies maar heeft een individueel beleid de voorkeur. Bij overgebruik van (hoge dosis) opioïden is gradueel ontwennen van medicatie bijvoorbeeld beter [2].

Stoppen met de medicatie veroorzaakt eerst verergering van de hoofdpijn door een ernstige onttrekkingshoofdpijn en (m.n. bij staken van analgetica) ook autonome symptomen. Na het staken van analgetica is er pas herstel na gemiddeld 2–3 weken. Na het staken van triptanen duurt het gemiddeld 7–10 dagen voordat herstel optreedt [1].

Na acuut stoppen van medicatieovergebruik is bij de meeste migrainepatiënten vermindering van meer dan de helft van het aantal hoofdpijndagen per maand waargenomen [2].

Na onttrekking: herevalueer de primaire hoofdpijndiagnose en start zo nodig profylaxe, zie onderhoudsbehandeling migraine [2].

De meeste kans op terugval is in het eerste jaar na staken [1].

Achtergrond

Definitie

Medicatieovergebruikshoofdpijn is een aspecifieke hoofdpijn veroorzaakt door overmatig gebruik van geneesmiddelen tegen hoofdpijn. Dit betreft overmatig gebruik van paracetamol of NSAID's ≥ 15 dagen/maand of van triptanen, ergotamine, opiaten ≥ 10 dagen/maand gedurende 3 maanden. Men schat dat bijna twee derde van de patiënten met chronische hoofdpijn medicatieovergebruikshoofdpijn heeft [1]. Met name in de tweedelijnszorg is er een grote overlap (ca. 90%) van chronische migraine met medicatieovergebruikshoofdpijn [2].

Symptomen

De symptomen zijn afhankelijk van de soort hoofdpijn waarvoor de medicatie overmatig is ingenomen. Bij overmatig gebruik van geneesmiddelen voor migraine kan de migrainefrequentie toenemen tot dagelijkse aanvallen. Bij overmatig gebruik van pijnstillers tegen spanningshoofdpijn, kan dagelijkse hoofdpijn ontstaan met soms enkele migrainekenmerken.

Behandeldoel

Het doel van de behandeling van medicatieovergebruikshoofdpijn is om de vicieuze cirkel te doorbreken door te stoppen met het gebruik van de hoofdpijnmedicatie gedurende 2 tot 3 maanden. Pas dan is te herkennen of de achterliggende hoofdpijn spanningshoofdpijn of migraine betreft.

Literatuur

  1. NHG-Standaard Hoofdpijn (derde herziening). Huisarts Wet 2014; 57: 2-20.
  2. Nederlandse Vereniging voor Neurologie. Medicamenteuze behandeling van migraine, medicatieovergebruikshoofdpijn en spanningshoofdpijn. Geautoriseerd december 2017. Beschikbaar via NVN-richtlijnen.
  3. NICE Clinical Guideline: Headaches in over 12s: diagnosis and management, 2015.

Vergelijken

medicatieovergebruikshoofdpijn vergelijken met een andere indicatie.