estradiol (transdermaal)

Samenstelling

Estradiol pleister Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Pleister met gereguleerde afgifte
Sterkte
50 microg/etmaal, 100 microg/etmaal

De oppervlakte van resp. 20 cm² en 40 cm² bevat 200 microg/cm².

Lenzetto Gedeon Richter Benelux Sprl.

Toedieningsvorm
Spray voor transdermaal gebruik
Sterkte
1,53 mg/dosis
Verpakkingsvorm
flacon 56 doses

Bevat tevens: ethanol.

Systen Janssen-Cilag bv

Toedieningsvorm
Pleister met gereguleerde afgifte
Sterkte
50 microg/etmaal, 75 microg/etmaal, 100 microg/etmaal

De oppervlakte van resp. 16 cm², 24 cm² en 32 cm² bevat 200 microg/cm².

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

estradiol (transdermaal) vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Kies voor de behandeling van osteoporose in eerste instantie uit de bisfosfonaten alendroninezuur en risedroninezuur in combinatie met vitamine D3 en, afhankelijk van de dagelijkse inname van de patiënt, calcium. Bij het bestaan van een contra-indicatie of intolerantie zijn zoledroninezuur of denosumab alternatieven, en ibandroninezuur of raloxifeen wanneer hiermee niet wordt uitgekomen. Kies voor teriparatide bij het bestaan van een contra-indicatie of intolerantie voor bovengenoemde middelen, of bij het optreden van een derde fractuur tijdens de behandeling. Strontium geldt als laatste mogelijkheid, wanneer overige therapieën geen optie zijn en er geen verhoogd risico is op cardiovasculaire aandoeningen. Er is geen plaats meer voor oestrogenen bij de preventie van postmenopauzale osteoporose vanwege de ernstige langetermijncomplicaties.

Ernstige climacterische klachten (zoals door de vrouw ervaren) kunnen worden behandeld met hormoonsuppletie, waarbij na 3 maanden evaluatie plaatsvindt. Vrouwen zonder uterus worden alleen behandeld met een oestrogeen (estradiol). Kies voor estradiol transdermaal bij vrouwen met meer kans op veneuze trombo-embolie (zoals BMI > 30 kg/m²). Vrouwen met een uterus worden behandeld met een combinatie van een oestrogeen en een progestageen. In de perimenopauze wordt een progestageen cyclisch toegevoegd. In de postmenopauze wordt een continu combinatiepreparaat geadviseerd. Bij urogenitale atrofie bij postmenopauzale vrouwen kan een lokaal oestrogeen worden gebuikt.

Indicaties

Pleister:

  • Hormoonsuppletietherapie (HST) bij symptomen van oestrogeendeficiëntie bij postmenopauzale vrouwen.
  • Preventie van postmenopauzale osteoporose, bij veel kans op fracturen, terwijl andere middelen ter preventie van osteoporose zijn gecontra-indiceerd of niet worden verdragen.

Transdermale spray:

  • Hormoonsuppletietherapie (HST) bij symptomen van oestrogeendeficiëntie bij postmenopauzale vrouwen (vrouwen met ten minste 6 maanden sinds de laatste menstruatie of een chirurgische menopauze).

Gerelateerde informatie

Dosering

Klap alles open Klap alles dicht

Symptomen van oestrogeendeficiëntie:

Volwassenen:

Pleister: 1 pleister 2×/week aanbrengen (= elke 3–4 dagen). Beginnen met een pleister die 50 microg per 24 uur afgeeft. Zo nodig de dosering na 2–3 weken aanpassen, afhankelijk van de effectiviteit en tekenen van intolerantie. Maximale dosis: 100 microg per dag. De pleisters worden continu gebruikt of cyclisch gedurende 21 dagen gevolgd door 7 dagen zonder behandeling; bij vrouwen met een intacte uterus of zonder uterus maar met endometriose in de anamnese, de oestrogeenbehandeling combineren met een progestageen gedurende 12–14 dagen per cyclus van 28 dagen. Tijdens een behandelvrije periode of tijdens gecombineerd gebruik met een progestageen (bij continu sequentiële behandeling) kan een onttrekkingsbloeding optreden. Beoordeel voortzetting van de behandeling ten minste jaarlijks.

Transdermale spray: begindosering 1 verstuiving (= 1,53 mg estradiol) 1×/dag op de onderarm of binnenzijde van de dij. Na onafgebroken gebruik van ten minste 4 weken, de dosering zo nodig op geleide van respons verhogen tot max. 3 verstuivingen (= 4,59 mg estradiol) 1×/dag. Bij vrouwen met een intacte uterus of een voorgeschiedenis van endometriose, de continue oestrogeenbehandeling combineren met een progestageen gedurende 12–14 dagen per cyclus van 28 dagen; in de periode van het gecombineerd gebruik kan een onttrekkingsbloeding optreden. Een nieuwe 28-daagse behandelcyclus begint zonder pauze na de vorige cyclus. Beoordeel voortzetting van de behandeling ten minste jaarlijks.

Preventie postmenopauzale osteoporose:

Volwassenen:

Pleister: 1 pleister 2×/week aanbrengen (= elke 3–4 dagen). Beginnen met een pleister die 50 microg per 24 uur afgeeft. Zo nodig na 2–3 weken de dosering aanpassen. Maximale dosis: 100 microg per dag. De pleisters worden continu gebruikt of cyclisch gedurende 21 dagen gevolgd door 7 dagen zonder behandeling; bij vrouwen met een intacte uterus of zonder uterus maar met endometriose in de anamnese, de oestrogeenbehandeling combineren met een progestageen gedurende 12–14 dagen per cyclus van 28 dagen. Tijdens een behandelvrije periode of tijdens gecombineerd gebruik met een progestageen (bij continu sequentiële behandeling) kan een onttrekkingsbloeding optreden.

Pleister:

Bij vergeten van een pleisterwisseling, de pleister alsnog zo snel mogelijk aanbrengen. De volgende pleister aanbrengen volgens het oorspronkelijke behandelschema. Er is meer kans op onregelmatige bloeding en 'spotting'.

Bij losraken van de pleister, dezelfde pleister opnieuw aanbrengen; zo nodig een nieuwe aanbrengen. De volgende pleister aanbrengen volgens het oorspronkelijke behandelschema.

De pleister op schone, droge, onbeschadigde huid plakken; kies hierbij een plaats die weinig plooien vormt tijdens het bewegen (buik, bovenbeen, bil, lage rugstreek; niet op de borsten). De toedieningsplaats afwisselen. De pleister mag worden gedragen tijdens het baden. Het lichaamsdeel waarop de pleister zich bevindt, niet blootstellen aan direct zonlicht.

Transdermale spray:

Een gemiste dosis zo snel mogelijk alsnog aanbrengen, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis op het gebruikelijke tijdstip. Bij overslaan van een dosis is er meer kans op onregelmatige bloeding en 'spotting'.

De spray aanbrengen op de droge en intacte huid van de binnenzijde van de onderarm of de binnenzijde van de dij. Bij een dosering van 2 of 3 verstuivingen per dag, deze aanbrengen op aangrenzende, niet-overlappende gebieden van 20 cm². De toedieningsplek ca. 2 minuten laten drogen en daarna bedekken met kleding. Gedurende 1 uur na het aanbrengen de toedieningsplek niet wassen of aan laten raken door anderen. Ook gedurende 1 uur geen zonnebrandcrème aanbrengen.

Bijwerkingen

Zeer vaak (> 10%): jeuk of huiduitslag op de plaats waar de pleister is aangebracht.

Vaak (1–10%): verandering in lichaamsgewicht. Depressie. Migraine, duizeligheid, hoofdpijn. Visuele stoornissen. Misselijkheid, buikpijn, diarree. Jeuk, huiduitslag. Artralgie. Pijnlijke of gevoelige borsten, onregelmatig vaginaal bloedverlies incl. 'spotting'. Erytheem, oedeem of andere reactie op de plaats waar de pleister is aangebracht.

Soms (0,1-1%): genitale candidiasis. Overgevoeligheid. Slapeloosheid. Vertigo. Hartkloppingen, hypertensie. Dyspepsie, flatulentie. Erythema nodosum, urticaria, huidirritatie. Myalgie. Borstvergroting, verkleuring van de borsten, afscheiding uit de borsten, poliepen in de baarmoederhals, endometriumhyperplasie, ovariële cyste, vaginitis, dysmenorroe. (Gegeneraliseerd of perifeer) oedeem, pijn in de oksels. Stijging γ-GT of bloedcholesterol.

Zelden (0,01-0,1%): mammacarcinoom, endometriumcarcinoom. Stemmingswisselingen, angst, verandering in libido. (Verergering van) epilepsie, migraine. Cerebrovasculair accident, myocardinfarct, (diepveneuze) trombose, longembolie. Intolerantie voor contactlenzen. Opgeblazen buik, braken. Cholelithiase. Angio-oedeem, hirsutisme, acne. Spierkrampen. Vaginale afscheiding, PMS-achtige klachten. Vermoeidheid.

Verder zijn gemeld: alopecia, chloasma, huidverkleuring.

Interacties

Gelijktijdig gebruik van leverenzyminducerende stoffen zoals bosentan, sint-janskruid, anti-epileptica (bv. fenobarbital, fenytoïne, carbamazepine) en antibacteriële/antivirale middelen (bv. rifampicine, rifabutine, nevirapine, efavirenz) kan de werkzaamheid doen afnemen. Ritonavir heeft een inducerend effect.

Oestrogenen verhogen hormoonbindende globulineconcentraties, waaronder corticosteroïdenbindend hormoon, geslachtshormoonbindend globuline en thyroxinebindend globuline.

Gedurende één uur na aanbrengen van de transdermale spray geen zonnebrandcrème aanbrengen, omdat de absorptie van estradiol met 10% kan dalen.

Zwangerschap

Gezien de geregistreerde indicatie niet van toepassing.

Lactatie

Gezien de geregistreerde indicatie niet van toepassing.

Contra-indicaties

  • actuele of doorgemaakte veneuze trombo-embolie (diepveneuze trombose, longembolie);
  • actuele of recent doorgemaakte arteriële trombo-embolische aandoening (angina pectoris, myocardinfarct);
  • aanwezigheid van een trombofiele aandoening (bv. proteine C-, proteine S-, of antitrombinedeficiëntie);
  • acute leveraandoening (in de anamnese) zolang de leverfunctiewaarden niet zijn genormaliseerd;
  • oestrogeenafhankelijke tumoren (zoals endometriumcarcinoom);
  • mammacarcinoom in de anamnese;
  • onbehandelde hyperplasie van het endometrium;
  • onverklaarde genitale bloeding;
  • acute porfyrie.

Waarschuwingen en voorzorgen

Voortzetting van de behandeling periodiek, op zijn minst jaarlijks, beoordelen. Controleer de patiënt extra bij een anamnese van:

  • uterusmyomen of endometriose,
  • endometriumhyperplasie,
  • risicofactoren voor trombo-embolische aandoeningen,
  • risicofactoren voor oestrogeengevoelige tumoren (zoals mammacarcinoom bij eerstegraads familielid),
  • hypertensie,
  • leveraandoening,
  • cholelithiasis,
  • diabetes mellitus met of zonder vasculaire symptomen,
  • migraine of ernstige hoofdpijn,
  • systemische lupus erythematodes,
  • epilepsie,
  • astma,
  • otosclerose.

Wees voorzichtig bij een verminderde hart- of nierfunctie, omdat oestrogenen vochtretentie kunnen veroorzaken. Bij hypertriglyceridemie, of een positieve familie-anamnese hiervoor, bedacht zijn op meer kans op pancreatitis. Erfelijk angio–oedeem kan verergeren door exogene oestrogenen. Bij predispositie voor chloasma direct zonlicht vermijden.

Tijdens een langdurige behandeling met oestrogenen regelmatig lichamelijk onderzoek uitvoeren. De radiologische detectie van borstkanker kan worden bemoeilijkt door toename van de dichtheid van mammografische beelden, vooral door gecombineerd oestrogeen-progestageen gebruik.

Het gebruik van oestrogeensuppletie (vooral in combinatie met een progestageen) geeft meer kans op mammacarcinoom. De toegenomen kans is binnen een paar jaar waarneembaar, neemt toe met een langere behandelduur en is binnen vijf jaar na staken van de behandeling verdwenen. Gebruik van oestrogeensuppletie gaat tevens gepaard met iets meer kans op ovariumcarcinoom; deze risicovergroting is binnen vijf jaar waarneembaar en neemt weer af na staken van de therapie. Hormoonsuppletietherapie wordt geassocieerd met 1,3–3× zo veel kans op het ontstaan van een veneuze trombo–embolie, met name in het eerste jaar; risicofactoren zijn een toenemende leeftijd, positieve familie-anamnese, immobilisatie, een grote operatieve ingreep, obesitas (BMI > 30 kg/m²), systemische lupus erythematodes, kanker en mogelijk varicosis. Indien na electieve chirurgie langdurige immobilisatie is te verwachten, eventueel de suppletie vier tot zes weken vóór de ingreep onderbreken. De kans op een ischemisch CVA neemt toe, vooral bij een hogere leeftijd.

Staak de behandeling direct in de volgende gevallen:

  • tekenen van trombose;
  • significante stijging van de bloeddruk;
  • geelzucht of achteruitgang van de leverfunctie;
  • voor het eerst optreden van migraine–achtige hoofdpijn;
  • plotseling verlies van gezichtsvermogen, exoftalmie of diplopie. Staak de behandeling definitief als verder onderzoek papiloedeem of retinale vasculaire laesies aantoont.

Als doorbraakbloedingen of 'spotting' optreden na geruime tijd van therapie of aanhouden na het stoppen van de behandeling, dan nader onderzoek verrichten om maligniteit van het endometrium uit te sluiten.

Er lijkt meer kans op dementie waaronder de ziekte van Alzheimer bij vrouwen die zijn gestart met hormoonsuppletietherapie boven een leeftijd van 65 jaar. Er is weinig ervaring met behandeling van vrouwen > 65 jaar.

Bij vrouwen met een intacte uterus is additionele toediening van een progestageen gedurende ten minste 12 dagen van de cyclus aangewezen, om de kans op endometriumhyperplasie en endometriumcarcinoom te verminderen. Tenzij eerder endometriose is vastgesteld, wordt bij vrouwen zonder uterus toevoeging van progestageen ontraden.

Waarschuwingen bij de transdermale spray:

Laat anderen, vooral kinderen, en huisdieren niet in contact komen met de huid waarop de spray is aangebracht; bedek de toedienplek met kleding. Indien een kind toch in contact is gekomen, de blootgestelde huid zo snel mogelijk wassen met water en zeep. Er zijn meldingen van borstontwikkeling en knobbels in de borst bij prepuberale meisjes, vroege puberteit, alsook gynaecomastie en knobbels in de borst bij prepuberale jongens, na onbedoelde secundaire blootstelling aan het oestrogeen in de spray. In de meeste gevallen verdween het na verwijdering van de blootstelling. Indien een huisdier tekenen vertoont van vergroting van borsten of tepels en/of zwelling van de vulva of andere tekenen van ziekte, neem contact op met een dierenarts.

Beperkte gegevens wijzen erop dat de snelheid en mate van opname van estradiol kan verminderen bij overgewicht en obesitas; dosisaanpassing kan nodig zijn.

Wees voorzichtig met het gebruik bij extreme temperaturen, zoals bij het zonnebaden of in de sauna.

De spray bevat alcohol; vermijd open vuur of roken totdat de verstuiving is opgedroogd.

Eigenschappen

Meest actieve natuurlijk oestrogeen. Oestrogenen hebben een gunstige invloed op climacterische klachten en de botmassa.

Kinetische gegevens

Overigdoor de transdermale toediening geen first-pass-effect.
Overig'steady state' wordt bij gebruik van de transdermale spray na ca. 7-8 dagen bereikt.
Metaboliseringin de lever en andere organen omzetting in minder actieve of inactieve metabolieten, waaronder estron, estriol, catecholoestrogenen en verschillende oestrogeensulfaten en -glucuroniden. Een deel van de metabolieten ondergaat een enterohepatische kringloop.
Eliminatievnl. met de urine, onveranderd en als metabolieten. Na verwijdering van de pleister daalt de estradiolserumconcentratie binnen 24 uur tot de uitgangswaarde; na stopzetten van de transdermale spray duurt dit meer dan één week.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

estradiol (transdermaal) hoort bij de groep oestrogenen.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Indicaties

Externe links