Samenstelling

Artane (hydrochloride) Teofarma Srl

Toedieningsvorm
Tablet
Sterkte
2 mg, 5 mg

Uitleg symbolen

Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

Advies

Zowel in de vroege als in de late fase van de ziekte van Parkinson is levodopa meestal het middel van eerste keus. In de vroege of ongecompliceerde fase (Hoehn & Yahr stadium 1 tot 2) zijn levodopa-combinatiepreparaten en dopamine-agonisten ongeveer even werkzaam bij de behandeling van motorische symptomen. Als startbehandeling gaat de voorkeur in het algemeen, en met name bij relatief oudere patiënten, uit naar levodopa in combinatie met een decarboxylaseremmer. In sommige gevallen kan op grond van leeftijd (< 40 j.) en als er geen cognitieve problemen zijn wel primair voor een dopamine-agonist worden gekozen. Als de respons op de dopamine-agonist afneemt, kan levodopa worden toegevoegd om een betere respons te krijgen.

In de latere gecompliceerde fasen met responsfluctuaties (zoals ‘on-off’ en 'wearing-off') tijdens de levodopa-behandeling zijn dopamine-agonisten (pramipexol, ropinirol), MAO-B-remmers (rasagiline, safinamide, selegiline) en COMT-remmers (entacapon) effectief als adjuvante behandeling. De keuze voor een van de middelen is gebaseerd op individuele patiëntkenmerken.

Bij de ziekte van Parkinson hebben de centraal direct werkende parasympathicolytica (biperideen, trihexyfenidyl) door hun perifere bijwerkingen en negatieve invloed op de cognitieve processen een beperkte toepassing, namelijk bij een ernstige therapieresistente tremor bij patiënten jonger dan 65–70 jaar.

Indicaties

  • Ziekte van Parkinson;
  • Alle vormen van parkinsonisme.

Gerelateerde informatie

Dosering

De tablet van 2 mg kan worden gehalveerd, zodat per 1 mg kan worden gedoseerd.

Klap alles open Klap alles dicht

Ziekte van Parkinson en parkinsonisme:

Individueel instellen. Begindosering 1 mg/dag; indien nodig met een interval van 3-5 dagen met 2 mg verhogen.

Onderhoudsdosering 6-12 mg/dag in 3-4 doses; max. 15 mg/dag.

Bij acuut parkinsonisme ten gevolge van antispychoticagebruik:

trihexyfenidyl alleen kortdurend gebruiken totdat de patiënt is ingesteld op een lagere dosering antipsychoticum of op een ander antipsychoticum.

Bij Ouderen: starten met een zo laag mogelijke dosering en deze langzaam verhogen op geleide van het effect of totdat bijwerkingen optreden; zie ook de rubriek Waarschuwingen en voorzorgen. Niet gebruiken bij ouderen > 65 jaar met een therapieresistente tremor.

Verminderde nier- of leverfunctie: voorzichtig gebruiken.

De behandeling niet abrupt staken maar langzaam afbouwen (zie ook de rubriek Waarschuwingen en voorzorgen).

Toedieningsinformatie: De tabletten innemen tijdens de maaltijden, bij hogere dosering (> 10 mg) de vierde dosis voor het slapen gaan.

Bijwerkingen

Zeer vaak (> 10 %): duizeligheid, visusstoornissen, droge mond, obstipatie, braken.

Vaak (1-10%): hoofdpijn, sedatie, zenuwachtigheid, mydriase, verhoogde intra-oculaire druk, tachycardie, urineretentie.

Soms (0,1-1%): hallucinaties, delirium, verwardheid, agitatie, euforie.

Verder zijn gemeld: cognitieve disfuncties als concentratie- en geheugenstoornissen; deze kunnen ontstaan of verergeren met name bij ouderen. Neuroleptisch maligne syndroom of verschijnselen die daarop lijken.

Interacties

Fenothiazinen, amantadine, tricyclische antidepressiva, MAO-remmers, kinidine, disopyramide en sommige antihistaminica kunnen de anticholinerge bijwerkingen versterken.

Gelijktijdig gebruik van alcohol versterkt de sederende werking. Ook cannabinoïden, barbituraten en opiaten kunnen het effect versterken. Hierdoor ontstaat gevaar voor misbruik.

Het kan de absorptie van levodopa en ketoconazol vertragen. Het kan de lokale irritatie van kaliumchloridepreparaten met vertraagde afgifte versterken.

Zwangerschap

Teratogenese: Onvoldoende gegevens, zowel bij de mens als bij dieren. Op grond van de farmacologische werking kunnen effecten op het kind worden verwacht.
Advies: Gebruik ontraden.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: onbekend.
Advies: Het geven van borstvoeding ontraden.

Contra-indicaties

  • prostaathypertrofie;
  • pylorusstenose;
  • myasthenia gravis;
  • tardieve dyskinesie;
  • glaucoom op basis van nauwe oogkamerhoek.

Waarschuwingen en voorzorgen

Wees voorzichtig bij aritmie, tachycardie en lever- en nierfunctiestoornissen.

Ouderen hebben een verhoogde gevoeligheid voor de anticholinerge werking, in het bijzonder voor het optreden van geheugen- en concentratiestoornissen en verwardheid; zie ook onder Dosering. Dit kan ten onrechte voor dementie worden gehouden.

Optreden van tardieve dyskinesie, vooral bij gelijktijdig gebruik van antipsychotica, kan toenemen; bij optreden ervan de behandeling staken. Trihexyfenidyl niet geven als profylaxe tegen te verwachten extrapiramidale bijwerkingen door antipsychotica; pas bij optreden ervan is het raadzaam een parasympathicolyticum toe te voegen.

Trihexyfenidyl vermindert de zweetsecretie. Bij warmte-intolerantie, zoals bij ziekten met koorts, verblijf in een erg warme omgeving of een hittegolf, – waarbij de zweetsecretie van belang is voor de temperatuurregulatie – de dosering verlagen om de temperatuurregulatie te herstellen.

De behandeling niet abrupt staken maar langzaam afbouwen, omdat anders ernstige akinesie, agitatie en/of verwardheid, stoornissen in de water- en elektrolythuishouding (door diarree en toegenomen zweten) kan optreden; m.n. ouderen zijn hiervoor gevoelig.

Dit middel kan door pupilverwijding de oogdruk verhogen en een aanval van acuut glaucoom veroorzaken.

Na langer gebruik kan tolerantie voor trihexyfenidyl ontstaan.

Met name bij psychiatrische patiënten rekening houden met misbruik vanwege de stimulerende en euforische eigenschappen.

Visusstoornissen en duizeligheid kunnen het reactievermogen beïnvloeden.

Overdosering

Symptomen
in het algemeen stimulering van het centrale zenuwstelsel met een op acute psychose gelijkend beeld, gevolgd door depressie van het centrale zenuwstelsel met ten slotte delirium, coma, shock, convulsies, ademhalingsstilstand.

Therapie
Routinegebruik van fysostigmine als antidotum is controversieel en valt alleen te overwegen bij extreem delirium, ernstige tachycardie of hyperthermie. De stimulatie van het centrale zenuwstelsel bestrijden met benzodiazepinen en niet met fenothiazinen in verband met additieve parasympathicolytische effecten.

Zie voor meer symptomen en behandeling de monografie op vergiftigingen.info.

Eigenschappen

Parasympathicolyticum met tevens direct spasmolytische werking op de gladde spieren, vooral die van het maag-darmkanaal. Het vermindert de spierstijfheid en in mindere mate de tremor. Werking: na 1 uur. Werkingsduur: 6-12 uur.

Kinetische gegevens

Resorptiesnel en voor 100%.
T maxca. 1,5 uur
Eliminatie56% met de urine als metabolieten.
T 1/2elca. 33 uur.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

trihexyfenidyl hoort bij de groep tertiaire aminen.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook