cimetidine

Samenstelling

Zie voor hulpstoffen de productinformatie van CBG/EMA of raadpleeg een apotheker.

Cimetidine Bijlage 2 Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Tablet
Sterkte
200 mg, 400 mg, 800 mg

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

cimetidine vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Maagklachten: Start bij een (eerste) episode van maagklachten empirisch met medicatie, waarbij de mate van maagzuurremming stapsgewijs wordt opgehoogd. Achtereenvolgens is dit: een antacidum (bij voorkeur algeldraat/magnesiumhydroxide) of mucosaprotectivum (sucralfaat), een H2-antagonist (bij voorkeur famotidine), een protonpompremmer (bij voorkeur omeprazol op basis van kosten). Bouw de protonpompremmer of H2-antagonist na 4 weken gebruik af.

Maagklachten bij NSAID-gebruik zonder indicatie voor preventie van maagklachten (Zie hiervoor de tekst Maagbescherming): Probeer het NSAID te staken of te vervangen; overweeg een lokale toedieningsvorm. Als dit niet mogelijk is, geef dan bij maagklachten zonder een indicatie voor maagbescherming een H2-antagonist (bij voorkeur famotidine). Geef bij onvoldoende effect of bij een indicatie voor maagbescherming een protonpompremmer (bij voorkeur omeprazol op basis van kosten).

Endoscopische bevindingen: Geef bij een endoscopisch aangetoonde oesofagitis graad A en B een protonpompremmer (bij voorkeur omeprazol op basis van kosten) gedurende 8 weken en bouw deze vervolgens af. Bij H. pylori-negatieve ulcera en H. pylori-negatieve erosieve gastritis of bulbitis is de behandelduur 4 weken. Bij oesofagitis graad C en D is het gebruik van een protonpompremmer levenslang.

Afbouwen: Halveer de dosis van de protonpompremmer of H2-antagonist wekelijks tot de halve standaarddosis, staak vervolgens na één week helemaal. Dus bij gebruik van de standaarddosis 1 week de dosering halveren en daarna stoppen. Adviseer bij klachten tijdens of na afbouwen zo nodig gedurende max. drie weken een antacidum of mucosaprotectivum. Geef bij hinderlijke of recidiverende klachten een H2-antagonist en staak deze na één maand; probeer bij klachten uit te komen met een antacidum.

Cimetidine bindt sterker aan CYP450 dan famotidine en geeft meer kans op interacties, vooral bij hogere doseringen en/of bij ouderen.

Aan de vergoeding van cimetidine zijn voorwaarden verbonden, zie Regeling zorgverzekering, bijlage 2

Indicaties

  • Ulcus pepticum;
  • Zollinger-Ellisonsyndroom;
  • Lichte tot matig-ernstige reflux-oesofagitis;
  • Preventie van chronisch recidiverende, peptische ulcera;
  • Peptische ulcera ten gevolge van gebruik van prostaglandinesynthetaseremmers (NSAID's).

Gerelateerde informatie

Dosering

Klap alles open Klap alles dicht

Ulcus pepticum

Volwassenen

800 mg voor het slapen gaan óf 400 mg bij het ontbijt en 400 mg bij het slapen gaan óf 200 mg driemaal per dag tijdens de maaltijden en 400 mg voor het slapen gaan, gedurende ten minste 4 weken; zo nodig verhogen tot 400 mg 4×/dag, tijdens de maaltijden en voor het slapen gaan. Bij ulceraties gepaard gaande met bloeding of een toename van de kans op bloeding 200 mg 3×/dag tijdens de maaltijden en 400 mg voor het slapengaan. Preventie van chronisch recidiverende ulcera: 400 mg 1×/dag voor het slapen gaan.

Zollinger-Ellisonsyndroom

Volwassenen

200 mg 3×/dag tijdens de maaltijden en 400 mg voor het slapen gaan; zo nodig verhogen tot 400 mg 4×/dag tijdens de maaltijden en voor het slapen gaan óf tot 400 mg 3×/dag tijdens de maaltijden en 800 mg voor het slapen gaan.

Lichte tot matig-ernstige reflux-oesofagitis

Volwassenen

800 mg 1×/dag na de avondmaaltijd. Bij onvoldoende resultaat de dosering verhogen tot 800 mg 2×/dag (na het ontbijt en na de avondmaaltijd).

Peptische ulcera ten gevolge van NSAID-gebruik

Volwassenen

800 mg 's avonds voor het slapen gaan gedurende 8 weken. Ter voorkoming van een recidief-ulcus als onderhoudsdosering 400 mg 's avonds.

Kinderen

  • Alleen toepassen indien absoluut noodzakelijk en kortdurend. Voor jongere kinderen zijn de tabletten niet geschikt.
  • 1–12 jaar: 20–25 mg/kg per dag in meerdere doses iedere 4–6 uur.
  • ≤ 1 jaar: 20 mg/kg per dag in meerdere doses iedere 4–6 uur.
  • Neonaten: 10–15 mg/kg per dag in meerdere doses iedere 4–6 uur.

Verminderde nierfunctie

  • creatinineklaring > 50 ml/min: normale dosering;
  • creatinineklaring 30–50 ml/min: 200 mg 4×/dag;
  • creatinineklaring 15–30 ml/min: 200 mg 3×/dag;
  • creatinineklaring: < 15 ml/min: 200 mg 2×/dag;
  • hemodialyse: cimetidine wordt door hemodialyse uit het lichaam verwijderd, daarom moet cimetidine aan het eind van de dialyse worden gegeven.

Bijwerkingen

Vaak (1-10%): diarree, spierpijn, vermoeidheid, (draai)duizeligheid, hoofdpijn en huiduitslag. Milde gynaecomastie kan optreden bij behandeling gedurende een maand of langer.

Zelden (0,01-0,1%): insomnia, koorts, gewrichtspijn, reversibele haaruitval en reversibele erectiele disfunctie. Interstitiële nefritis (reversibel na staken van de behandeling). Enige toename van plasmacreatinine en serumtransaminasen, meestal tijdelijk en zonder klinische betekenis (zie ook de rubriek Waarschuwingen en voorzorgen, onder Laboratoriuminterferentie). Hepatitis en pancreatitis, voorbijgaand na staken van de therapie.

Zeer zelden (< 0,01%): reversibele verwardheid, vooral bij ouderen, ernstig zieken, mensen met nierfunctiestoornissen, of bij zeer hoge doses; na staken verdwijnt dit symptoom meestal binnen 24 uur. Leukopenie, agranulocytose, trombocytopenie, pancytopenie, aplastische anemie. Polyneuropathie. Sinusbradycardie, tachycardie, AV-blok. Vasculitis, angio-oedeem en anafylactische reacties. Intrahepatische cholestase.

Verder zijn gemeld: depressie, hallucinaties, slaapstoornissen, agitatie. Myoklonie, dystonie, vertigo, diplopie. Pijn in de bovenbuik, misselijkheid, braken. Geelzucht. Jeuk.

Interacties

Cimetidine remt aspecifiek verschillende CYP-enzymen, waaronder CYP1A2, CYP2D6 en CYP3A4. Daardoor kan, als gevolg van actieve tubulaire secretie, de eliminatiesnelheid van benzodiazepinen (zoals diazepam), calciumantagonisten (dihydropyridinen, diltiazem, verapamil), lipofiele β-blokkers (zoals bisoprolol, carvedilol, labetalol, metoprolol, propranolol), TCA's (zoals amitriptyline, doxepine, imipramine, nortriptyline), vitamine K-antagonisten, carbamazepine, fenytoïne, flecaïnide, lidocaïne, nifedipine, sildenafil en theofylline afnemen en de serumconcentratie toenemen. Aanpassing van de dosis van deze middelen bij starten of beëindigen van de behandeling kan nodig zijn, met name geldt dit voor vitamine K-antagonisten, fenytoïne, theofylline en nifedipine. Vervang cimetidine bij voorkeur bij gebruik van de genoemde TCA's.

Gelijktijdige toediening van een sterk werkzaam antacidum kan de absorptie van cimetidine verminderen, een tussentijd van ten minste 2 uur aanhouden.

Combinatie met anticholinergica of metoclopramide vermindert de absorptie van cimetidine.

Doordat H2-receptorantagonisten de pH in de maag verhogen kan de absorptie van andere geneesmiddelen toenemen of afnemen (bv. ketoconazol). Cimetidine kan de alcoholspiegel verhogen.

Zwangerschap

Cimetidine passeert de placenta.

Teratogenese: Bij de mens, onbekend. Bij dieren aanwijzingen voor schadelijkheid: een anti-androgeen effect is waargenomen. In theorie kan een zwak anti-androgene werking bij mannelijke nakomelingen demasculinisatie tot gevolg hebben. Bij de mens is dit effect echter niet gemeld na blootstelling tijdens de zwangerschap.

Advies: Kan waarschijnlijk veilig worden gebruikt.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Ja, in relatief hoge concentraties; het lijkt te stapelen in de moedermelk. Nadelige effecten op de zuigeling zijn echter niet gemeld.

Advies: Kan waarschijnlijk veilig kortdurend worden gebruikt.

Contra-indicaties

  • acute porfyrie;
  • bekende overgevoeligheid voor H2-receptorantagonisten;
  • volgens de NHG-Standaard Maagklachten: congenitaal lang-QT-interval syndroom (LQTS).

Waarschuwingen en voorzorgen

Maligniteit: Cimetidine kan de symptomen van een maligniteit maskeren. Adviseer multipele biopten te nemen middels endoscopie, zowel voor aanvang van de behandeling als na genezing van het ulcus, om de kans op het missen van een maagcarcinoom in de diagnostiek tot een minimum te beperken. Neem het biopt uit het aangedane gebied van de maagwand.

Ulcus ventriculi: Bij goedaardige ulcera ventriculi de Helicobacter pylori-status vaststellen en zo nodig een eradicatietherapie instellen.

Bronchoconstrictie: Astmatische patiënten hebben bij gebruik van cimetidine meer kans op een – door histamine veroorzaakte – bronchoconstrictie.

Laboratoriuminterferentie: Volgens dit artikel in Huisarts en Wetenschap kan de tubulaire secretie geremd worden door gebruik van cimetidine. Hierdoor stijgt het plasmacreatinine, terwijl de nierfunctie zelf niet veranderd is.

Verminderde nierfunctie: Verlaag de dosering in overeenstemming met de creatinineklaring.

Overdosering

Symptomen

Respiratoire insufficiëntie, cyanose.

Neem voor meer informatie over een vergiftiging met cimetidine contact op met het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum.

Eigenschappen

H2-receptorantagonist, die zowel de basale als de gestimuleerde maagzuursecretie remt als de pepsineproductie vermindert.

Kinetische gegevens

Resorptie oraal snel en bijna volledig.
F 60–70% door first-pass-effect.
T max ca. 60 min (range 30-90 min) (nuchter), ca. 2 uur (met voedsel), eventueel een tweede piek na ca. 3 uur.
V d 1 l/kg.
Metabolisering in de lever.
Eliminatie vnl. via de urine, ca. 40 % onveranderd. Ca. 10 % met de feces. Hemodialyse verwijdert cimetidine uit de circulatie.
T 1/2el 2 uur, verlengd (tot max. 5 uur) bij gestoorde nierfunctie.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

cimetidine hoort bij de groep H2-antagonisten.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Indicaties

Externe links