Samenstelling

Isotretinoïne Capsules Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Capsule, zacht
Sterkte
10 mg, 20 mg

Bevat sojaolie.

Uitleg symbolen

Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

Advies

Acne vulgaris wordt behandeld met een lokale therapie, die bij onvoldoende effect kan worden gecombineerd met een systemische behandeling. Benzoylperoxide 5% of een lokaal retinoïde komen als eerste in aanmerking. Als deze middelen niet goed worden verdragen of onvoldoende effectief zijn, overweeg dan het gebruik van een lokaal – en bij ernstige ontstekingsverschijnselen een systemisch – antibioticum. Isotretinoïne dient te worden gereserveerd voor ernstige, therapieresistente vormen van acne. Mede gezien de ernstige bijwerkingen en de teratogeniteit dient isotretinoïne alleen te worden voorgeschreven door artsen met ervaring in het gebruik van systemische retinoïden.

Indicaties

  • Ernstige therapieresistente vormen van acne, zoals nodulaire acne, acne conglobata of acne met kans op blijvende littekens.
  • Offlabel: Matig-ernstige therapieresistente vormen van acne.

Gerelateerde informatie

Dosering

Volgens de fabrikant: vóór het starten van de behandeling de leverfunctie en serumlipiden (nuchter) controleren; dit herhalen na een maand en vervolgens iedere 3 maanden. Volgens de NHG-standaard Acne naast lipidenconcentraties en leverenzymwaarden het bloedbeeld controleren vóór aanvang, na een maand en na 4 maanden.

In de beginfase van de therapie kan een kortdurende (7–10 dagen) toename van de acne optreden.

Blootstelling aan UV-straling vermijden; adviseer een zonnebrandmiddel met minimaal factor 15.

Aangetoond is dat de totale cumulatieve dosis belangrijker is voor remissie op de lange termijn en de mate van recidieven dan de therapieduur of dagelijkse dosis.

Klap alles open Klap alles dicht

Acne:

Volwassenen en kinderen ≥ 12 j.:

Begindosering 0,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag verdeeld over 1 à 2 doses.

Controleer na 4 weken en pas de dosering afhankelijk van effect en bijwerkingen zo nodig aan tot een onderhoudsdosering van 0,1–1 mg/kg per dag. De totale behandelduur bedraagt gewoonlijk 16–24 weken, tot een cumulatieve dosis van 120–150 mg/kg. Er wordt geen substantieel beter resultaat verwacht bij een hogere cumulatieve dosis. Na staken van de behandeling kan gedurende 8 weken een verdere verbetering worden waargenomen; bij een recidief een eventuele nieuwe kuur daarom pas daarna beginnen. In de regel wordt isotretinoïne niet met andere acnebehandelingen gecombineerd.

Bij een ernstige nierinsufficiëntie: lagere begindosering (bv. 10 mg/dag); daarna afhankelijk van effect en bijwerkingen dosering ophogen tot 0,1-1 mg/kg per dag.

Vanaf het begin van de behandeling een (vaseline)crème en een lippenbalsem gebruiken tegen droogheid van huid en lippen.

Voorschriften voor vruchtbare vrouwen dienen tot 30 dagen beperkt te blijven.

De capsules tijdens de maaltijd innemen.

Bijwerkingen

De meeste bijwerkingen zijn dosis-afhankelijk en reversibel.

Zeer vaak (> 10%): droge huid, jeuk, cheilitis, dermatitis, gelokaliseerde exfoliatie, erythemateuze uitslag, broze huid. Droge ogen (slecht verdragen van contactlenzen), oogirritatie, conjunctivitis, blefaritis. Anemie, trombocytopenie, trombocytose, verhoogde bloedbezinking. Artralgie, myalgie, rugpijn. Verhoogde bloedtriglyceriden, verlaagd HDL. Verhoogde transaminasen.

Vaak (1-10%): Droge neus, nasofaryngitis, bloedneus. Hoofdpijn. Neutropenie. Verhoogd cholesterol, verhoogd bloedglucose, hematurie, proteïnurie.

Zelden (0,01-0,1%): overgevoeligheid, allergische huidreacties, anafylactische reacties. Alopecia. Stemmingswisselingen, angst, (toename van) depressie, agressie.

Zeer zelden (< 0,01%): verergering acne, acne fulminans, faciaal erytheem, hirsutisme, afwijkingen aan het haar, hyperpigmentatie van de huid, toegenomen transpiratie, pyogeen granuloma, lichtovergevoeligheidsreactie, nageldystrofie, paronychia. Vasculitis zoals Wegener-granulomatose, allergische vasculitis (vaak met purpura). Lymfadenopathie. Malaise. Colitis, ileïtis, gastro-intestinale bloeding, inflammatoire darmaandoening, pancreatitis, misselijkheid, droge keel. Wazig zien, troebele cornea, cataract, kleurenblindheid, nachtblindheid, keratitis, fotofobie, papiloedeem (als teken van benigne intracraniale hypertensie). Verminderd gehoor. Slaperigheid, duizeligheid, convulsie, benigne intracraniale hypertensie. Diabetes mellitus, hyperurikemie. Artritis, calcinosis (ligamenten en pezen), tendinitis, verminderde botdichtheid, exostose, vroegtijdige sluiting van epifysairschijf. Verhoogd creatinekinase in bloed. Glomerulonefritis. Hepatitis. Bronchospasme (vooral bij astmapatiënten), heesheid. Zelfmoordneiging, zelfmoordpoging, psychotische aandoening, abnormaal gedrag.

Verder zijn gemeld: diabetes mellitus, rabdomyolyse, erythema multiforme, Stevens-Johnsonsyndroom, toxische epidermale necrolyse.

Interacties

Gelijktijdig gebruik met tetracyclinen is gecontra-indiceerd vanwege meer kans op benigne intracraniale hypertensie. Het gelijktijdig gebruik van preparaten met vitamine A vermijden. Ritonavir en lopinavir remmen het metabolisme van isotretinoïne. Wees voorzichtig met gelijktijdig gebruik van geneesmiddelen waarvan bekend is dat zij aanleiding kunnen geven tot ernstige bijwerkingen op skeletspieren, zoals myopathie (zie ook 'Waarschuwingen en Voorzorgen'). Vanwege toename van lokale irritatie niet gelijktijdig gebruiken met keratolytica of exfoliatieve anti-acnemiddelen.

Zwangerschap

Teratogenese: Isotretinoïne is teratogeen (hydrocephalus, cerebellaire misvormingen, microcefalie, faciale dysmorfie, gespleten gehemelte, afwijkingen aan het uitwendige oor, oogafwijkingen (microftalmie), cardiovasculaire afwijkingen (transpositie van de grote vaten, septumdefecten, conotruncale misvormingen), afwijkingen van de thymus en bijschildklier).
Farmacologisch effect: Meer kans op een spontane abortus.
Advies: Let op! Gebruik is absoluut gecontra-indiceerd bij zwangere vrouwen.
Overig: Bij behandeling van vrouwen in de vruchtbare leeftijd dient een protocollair zwangerschapspreventieprogramma te worden toegepast. Daarom moet ten minste 1 maand vóór, tijdens en 1 maand ná behandeling met isotretinoïne effectieve anticonceptie zijn gewaarborgd (minimaal twee anticonceptiemethoden, waaronder een barrièremiddel), zelfs bij vrouwen met amenorroe. Vóór begin van behandeling zwangerschap uitsluiten. Bij vruchtbare vrouwen start men op de tweede of derde dag van de volgende normale menstruele cyclus met de behandeling, vervolgconsulten behoren om de 28 dagen plaats te vinden. Tijdens ieder vervolgconsult een zwangerschapstest uitvoeren om zwangerschap uit te sluiten; vijf weken na beëindiging van de behandeling een laatste zwangerschapstest uitvoeren. Zwangerschapstest, recept (maximaal voor 30 dagen) en aflevering vinden bij voorkeur op dezelfde dag plaats; aflevering door de apotheek dient binnen 7 dagen na uitschrijven plaats te vinden.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Ja.
Advies: Let op! Gebruik is gecontra-indiceerd bij vrouwen die borstvoeding geven.

Contra-indicaties

  • vruchtbare vrouwen, tenzij zwangerschap absoluut is uitgesloten en adequate anticonceptieve maatregelen zijn genomen; zie de rubriek Zwangerschap voor meer informatie;
  • leverinsufficiëntie;
  • sterk verhoogde lipidenspiegels in het bloed;
  • hypervitaminose A;
  • overgevoeligheid voor pinda's of soja.

Waarschuwingen en voorzorgen

Psychische stoornissen: (verergering van) depressie en andere psychische stoornissen (angst, agressie, stemmingswisselingen, psychotische symptomen en zeer zelden zelfmoordneiging en pogingen) zijn gemeld. Wees voorzichtig bij een voorgeschiedenis van depressie of psychose; alle patiënten controleren op tekenen van depressie en andere psychische stoornissen. Bij optreden van depressieve symptomen de behandeling staken; een psychiatrische of psychologische evaluatie kan nodig zijn.

Leverfunctie en metabole afwijkingen: vóór het starten van de behandeling de leverfunctie en serumlipiden (nuchter) controleren; dit herhalen na een maand en vervolgens iedere 3 maanden. Bij risicopatiënten (diabetes mellitus, obesitas, alcoholmisbruik, vetstofwisselingsstoornissen) kan een meer frequente controle van serumlipiden en/of bloedglucose nodig zijn. De behandeling staken als hypertriglyceridemie niet op een aanvaardbaar peil kan worden gehouden of als zich symptomen van pancreatitis voordoen. Bij een blijvende klinisch relevante verhoging van transaminasewaarden de dosering verlagen of de behandeling staken.

Spierklachten: gebruik van isotretinoïne in combinatie met extreme fysieke activiteit/sportbeoefening heeft in een aantal gevallen geleid tot ernstige spierklachten en in enkele gevallen tot fatale rabdomyolyse. Normaal gesproken dalen eventuele verhoogde CK-spiegels tot normale waarden binnen 2–4 weken. Bij klinische tekenen van spierbeschadiging, opvallend hoge CK-spiegels en/of elektromyografische afwijkingen, de behandeling staken.

Bij optreden van symptomen van benigne intracraniale hypertensie (hoofdpijn, misselijkheid, braken, visusklachten en papiloedeem), de behandeling onmiddellijk staken.

Ernstige huidreacties waaronder Stevens-Johnsonsyndroom (SJS) en toxische epidermale necrolyse (TEN) zijn gemeld. Wijs patiënten op tekenen en klachten van ernstige huidreacties en staak de behandeling bij vermoeden daarvan.

Isotretinoïne is in verband gebracht met darmontsteking (waaronder ileitis regionalis); bij optreden van een ernstige (bloederige) diarree de behandeling onmiddellijk staken.

Isotretinoïne kan droge ogen en visusproblemen veroorzaken. Wijs patiënten op een mogelijk (plotseling optredend) verminderd zicht in het donker. Droge ogen kunnen worden voorkómen door gebruik van kunsttranen. Intolerantie voor contactlenzen kan vóórkomen, het dragen van een bril tijdens de behandeling kan dan nodig zijn.

Duizeligheid en slaperigheid zijn gemeld. Adviseer patiënten bij het optreden hiervan geen voertuigen te besturen of gevaarlijke activiteiten te ondernemen.

Agressieve dermabrasie en laserbehandelingen van de huid tijdens en gedurende 5–6 maanden na de behandeling met isotretinoïne vermijden wegens mogelijk risico van hypertrofische littekenvorming of postinflammatoire pigmentatieafwijkingen; wasepilatie tijdens en gedurende 6 maanden na de behandeling vermijden vanwege de kans op epidermolyse.

Blootstelling aan UV-straling vermijden; adviseer een zonnebrandmiddel met minimaal factor 15.

Bloeddonatie: tijdens de behandeling met isotretinoïne en binnen 1 maand na staken geen bloed geven, vanwege potentieel risico voor de foetus indien de ontvanger een zwangere vrouw betreft.

Onderzoeksgegevens: de werkzaamheid en veiligheid zijn niet vastgesteld bij kinderen jonger dan 12 jaar.

Overdosering

Symptomen
Acute overdosering leidt tot het klinisch beeld van acute hypervitaminose A met als symptomen: hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en/of braken, slaperigheid, prikkelbaarheid en jeuk.

Zie voor meer informatie over symptomen en behandeling vergiftigingen.info.

Eigenschappen

Synthetisch stereo-isomeer van tretinoïne (vitamine A-zuur); het werkingsmechanisme is niet exact bekend. Het reduceert de talgkliergrootte, remt de talgafscheiding en heeft een anti-inflammatoir (in de dermis) effect.

Kinetische gegevens

OverigF: relatief laag en variabel; neemt toe met vethoudend voedsel.
T maxca. 3 uur.
Eiwitbinding> 99%.
Overigisotretinoïne doorloopt een enterohepatische kringloop.
Metaboliseringin de lever door verschillende CYP-enzymen tot o.a. 3 actieve metabolieten (4-oxo-isotretinoïne, tretinoïne, 4-oxo-tretinoïne). Tretinoïne kan weer terug gevormd worden tot isotretinoïne.
Eliminatiemet feces en urine in ongeveer gelijke hoeveelheden.
T 1/2elca. 19 uur, 4-oxo-isotretinoïne ca. 29 uur.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

isotretinoïne hoort bij de groep retinoïden, systemisch.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook