Samenstelling

Asacol Takeda Nederland bv

Toedieningsvorm
Tablet, maagsapresistent
Sterkte
400 mg, 800 mg

Mesalazine Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Tablet, maagsapresistent
Sterkte
250 mg, 500 mg
Toedieningsvorm
Tablet, met gereguleerde afgifte
Sterkte
1200 mg
Toedieningsvorm
Zetpil
Sterkte
250 mg, 500 mg

Mezavant Shire Netherlands BV

Toedieningsvorm
Tablet, met gereguleerde afgifte
Sterkte
1200 mg

Pentasa Ferring bv

Toedieningsvorm
Granulaat met gereguleerde afgifte 'Compact'
Sterkte
1 g, 2 g, 4 g
Toedieningsvorm
Klysma
Sterkte
10 mg/ml
Verpakkingsvorm
flacon 100 ml

Bevat tevens natriummetabisulfiet.

Toedieningsvorm
Tablet met gereguleerde afgifte
Sterkte
500 mg, 1 g
Toedieningsvorm
Zetpil
Sterkte
1 g

Salofalk Dr. Falk Pharma Benelux bv

Toedieningsvorm
Klysma
Sterkte
66,6 mg/g
Verpakkingsvorm
flacon 30 g, flacon 60 g

Bevat tevens kaliummetabisulfiet. Conserveermiddel: benzoëzuur.

Toedieningsvorm
Klysma
Sterkte
33,3 mg/g
Verpakkingsvorm
flacon 60 g

Bevat tevens kaliummetabisulfiet. Conserveermiddel: benzoëzuur.

Toedieningsvorm
Schuim voor rectaal gebruik
Sterkte
1 g/dosis
Verpakkingsvorm
flacon 14 doses

Bevat tevens natriummetabisulfiet, propyleenglycol.

Toedieningsvorm
Granulaat, met gereguleerde afgifte 'Granu-Stix'
Sterkte
500 mg, 1000 mg, 1500 mg, 3000 mg

Bevat aspartaam overeenkomend met: 0,56 mg (500 mg), 1,12 mg (1000 mg), 1,68 mg (1500 mg) en 3,36 (3000 mg) fenylalanine.

Toedieningsvorm
Tablet, maagsapresistent
Sterkte
250 mg, 500 mg

De 250 mg tablet bevat 2,1 mmol = 48 mg natrium, de 500 mg tablet 4,2 mmol = 96 mg natrium.

Toedieningsvorm
Zetpil
Sterkte
250 mg, 500 mg, 1 g

Uitleg symbolen

Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

Advies

Bij de behandeling van de ziekte van Crohn is de keuze van het geneesmiddel afhankelijk van de locatie, uitgebreidheid en ernst van de ontsteking, het verwachte beloop en de respons op eerdere medicatie. Corticosteroïden worden toegepast voor remissie-inductie en immunosuppressiva als onderhoudsbehandeling. TNF-α-blokkers kunnen in beide fasen van de behandeling worden gebruikt.

Aminosalicylaten hebben nauwelijks nog een plaats in de behandeling van de ziekte van Crohn omdat het gebruik onvoldoende wordt ondersteund door uitkomsten van klinisch onderzoek.

Bij de behandeling van colitis ulcerosa is de keuze van het geneesmiddel afhankelijk van de locatie, uitgebreidheid en ernst van de ontsteking, het verwachte beloop en de respons op eerdere medicatie. Corticosteroïden worden toegepast voor remissie-inductie en immunosuppressiva als onderhoudsbehandeling. Aminosalicylaten en TNF-α-blokkers kunnen in beide fasen van de behandeling worden gebruikt.

Bij de keuze van een aminosalicylaat gaat de voorkeur uit naar mesalazine. Sulfasalazine veroorzaakt meer bijwerkingen en bij olsalazine staat diarree op de voorgrond. De diverse preparaten zijn niet zonder meer uitwisselbaar vanwege verschillende afgiftepatronen.

Mesalazinezetpillen komen uitsluitend in aanmerking indien sprake is van alleen een proctitis.

Indicaties

Oraal:

  • alle preparaten: lichte tot matige colitis ulcerosa, zowel in de acute fase als om recidieven te voorkomen.
  • Pentasa: de ziekte van Crohn, zowel in de acute fase als om recidieven te voorkomen (in alle darmgedeelten).
  • alle preparaten uitgezonderd Mezavant en Pentasa: de ziekte van Crohn, zowel in de acute fase als om recidieven te voorkomen, voor zover de ziekte zich beperkt tot het colon.

Rectaal:

  • proctitis ulcerosa;
  • voor Salofalk klysma tevens: (recidiefprofylaxe van) distale colitis ulcerosa.
  • voor Pentasa klysma tevens: proctosigmoiditis, linkszijdige colitis.
  • voor Salofalk schuim: behandeling van milde colitis ulcerosa, gelokaliseerd in het sigmoïd en rectum, in de acute fase.

Gerelateerde informatie

Dosering

De verschillende preparaten zijn niet onderling uitwisselbaar, vanwege verschillen in afgifteprofiel.

Klap alles open Klap alles dicht

Colitis ulcerosa:

Volwassenen:

oraal: Asacol: acute fase 2,4–4,8 g/dag in 3–4 doses, onderhoudsdosering 800–2400 mg/dag in 3 doses. Mesalazine maagsapresistent: acute fase 2–4,5 g per dag in 3–4 doses na de maaltijd; onderhoudsdosering max. 500 mg 3×/dag. Mezavant: acute fase 2,4–4,8 g 1×/dag heel doorslikken tijdens de maaltijd gedurende 8 weken; onderhoudsdosering 2,4 g 1×/dag. Pentasa tablet of granulaat met gereguleerde afgifte: acute fase maximaal 4 g /dag, ineens of (bv. bij bijwerkingen) in meerdere doses per dag; onderhoudsdosering individueel bv. 2 g/dag. Granulaat niet kauwen. Salofalk Granu-Stix: acute fase 1,5–3 g 1×/dag bij voorkeur 's ochtends of 500–1000 mg 3×/dag; onderhoudsdosering 500 mg 3×/dag of 3 g 1×/dag bij voorkeur 's ochtends. Granulaat niet kauwen. Salofalk maagsapresistent: acute fase 2–4,5 g /dag in 3–4 doses heel doorslikken na de maaltijd; onderhoudsdosering max. 500 mg 3×/dag.

rectaal: Pentasa klysma: 1 g/100 ml voor de nacht gedurende 2–4 weken. Salofalk schuim: 2 toedieningen voor de nacht; geef eventueel de tweede toediening, na defecatie van de eerste dosis, later in de nacht of vroeg in de ochtend. Salofalk klysma: acute fase 2 g/30 g 2×/dag of 4 g/60 g voor de nacht; onderhoudsdosering 2 g/30 g of 2 g/60 g voor de nacht of 4 g/60 g om de dag of om de twee dagen.

Kinderen 6–18 jaar:

Asacol, Mesalazine maagsapresistent, Pentasa, Salofalk: In het algemeen wordt aanbevolen om bij een lichaamsgewicht tot 40 kg de helft van een dosering voor volwassenen te geven, boven 40 kg de normale dosering voor volwassenen. Bijvoorbeeld voor de acute fase 30–50 mg/kg/dag in verschillende doses, max. 75 mg/kg/dag en 4 g/dag, en voor de onderhoudsdosering 15–30 mg/kg/dag in verschillende doses, maximaal 2 g/dag.

Ziekte van Crohn:

Volwassenen:

oraal: Asacol: acute fase maximaal 4,8 g/dag in 3–4 doses, onderhoudsdosering maximaal 2,4 g/dag in 3 doses. Mesalazine maagsapresistent: acute fase max. 4,5 g per dag in 3–4 doses na de maaltijd, onderhoudsdosering max. 3 g per dag in 3–4 doses. Pentasa tablet of granulaat met gereguleerde afgifte: acute fase 2–4 g /dag in meerdere doses, onderhoudsdosering tot 2 g per dag. Granulaat niet kauwen. Salofalk maagsapresistent: acute fase maximaal 4,5 g/dag in 4 doses heel doorslikken na de maaltijd; onderhoudsdosering maximaal 2 g/dag in 3 doses.

Kinderen 6–18 jaar:

Asacol, Mesalazine maagsapresistent, Pentasa, Salofalk: In het algemeen wordt aanbevolen om bij een lichaamsgewicht tot 40 kg de helft van een dosering voor volwassenen te geven, boven 40 kg de normale dosering voor volwassenen. Bijvoorbeeld voor de acute fase 30–50 mg/kg/dag in verschillende doses, max. 75 mg/kg/dag en 4 g/dag, en voor de onderhoudsdosering 15–30 mg/kg/dag in verschillende doses, maximaal 2 g/ dag.

Proctitis ulcerosa:

Volwassenen:

rectaal: Pentasa klysma: 1 g/100 ml voor de nacht gedurende 2–4 weken. Salofalk klysma: acute fase 2 g /30 g 2×/dag; onderhoudsdosering 2 g/30 g voor de nacht. Pentasa zetpil: 1 g 1–2×/dag. Mesalazine en Salofalk zetpil: acute fase 500 mg 3×/dag of 1 g 1×/dag voor het slapengaan; onderhoudsdosering 250 mg 3×/dag.

Zetpil of klysma bij voorkeur toedienen na ontlasting te hebben gehad, om te voorkomen dat het middel vroegtijdig het lichaam verlaat.

Bijwerkingen

Vaak (1-10%): hoofdpijn. Dyspepsie, buikpijn, misselijkheid, braken, diarree, flatulentie. Huiduitslag (waaronder urticaria en erythemateuze uitslag). Vermoeidheid, koorts, asthenie. Hypertensie. Artralgie, rugpijn. Bij gebruik van zetpil of klysma: rectaal ongemak, rectale irritatie en jeuk, aandrang.

Soms (0,1-1%): trombocytopenie. Duizeligheid, tremor, slaperigheid. Hypotensie. Tinnitus. Oorpijn. Keelpijn. Tachycardie. Rectale poliep, pancreatitis. Acne, alopecia, urticaria. Myalgie. Na rectale toediening: lokale irritatie, aandrang.

Zelden (0,01-0,1%): agranulocytose. Gezichtsoedeem. Nierfalen. Fotosensitiviteit (ernstiger verloop bij atopische dermatitis en atopisch eczeem). Myocarditis, pericarditis. Verhoogde waarden van amylase. Flatulentie.

Zeer zelden (≤0,01%): bloedbeeldafwijkingen: eosinofilie, leukopenie (inclusief granulocytopenie en neutropenie), pancytopenie, (aplastische) anemie. Overgevoeligheidsreacties zoals anafylactische reacties, buikkrampen, koorts, hevige hoofdpijn, jeuk, allergisch exantheem, op lupus erythematodes lijkend syndroom, pancolitis. Allergische en fibrotische longreacties waaronder dyspneu, hoesten, allergische alveolitis, eosinofiele pneumonie, interstitiële longaandoening, pulmonale infiltratie, pneumonitis, pleuropericarditis. Perifere neuropathie. Stijging van leverenzymwaarden en bilirubine, hepatotoxiciteit (inclusief (cholestatische) hepatitis, cirrose en leverfalen), cholelithiasis. Angio-oedeem. Stevens-Johnsonsyndroom, geneesmiddelenuitslag met eosinofilie en systemische symptomen (DRESS). Nefropathie (acute interstitiële nefritis, nefrotisch syndroom, nierinsufficiëntie). Reversibele oligospermie.

Verder zijn gemeld: intracraniële druk verhoogd met papiloedeem. Stemmingswisselingen. Verhoging van de methemoglobinespiegel.

Interacties

Preparaten die de pH in de darm verlagen, zoals lactulose, kunnen het vrijkomen van mesalazine verminderen.

Op theoretische gronden kunnen de volgende interacties worden verwacht wegens de salicylaatcomponent: het hypoglykemisch effect van de sulfonylureumderivaten zou kunnen worden versterkt; methotrexaat zou eerder toxisch kunnen zijn; de werking van furosemide en spironolacton en de tuberculostatische werking van rifampicine zouden kunnen worden verminderd; de kans op maagklachten door glucocorticosteroïden kan toenemen.

Bij combinatie met een vitamine K-antagonist de INR extra controleren vanwege een mogelijke afname van het anticoagulerende effect.

Gelijktijdige behandeling met andere nefrotoxische middelen, zoals NSAID's en azathioprine, verhogen de kans op renale bijwerkingen; verhoog dan de frequentie van de nierfunctiecontrole.

Bij gelijktijdige behandeling met azathioprine, 6-mercaptopurine of tioguanine is er meer kans op myelosuppressieve effecten; regelmatig het bloedbeeld controleren.

Zwangerschap

Mesalazine passeert de placenta.
Teratogenese: Geen aanwijzingen voor schadelijkheid. In één geval werd na langdurig gebruik van een hoge dosering (2-4g per dag oraal) neonatale nierinsufficiëntie gemeld.
Advies: Kan (voor zover bekend zonder gevaar) volgens voorschrift worden gebruikt.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Ja, in geringe mate.
Farmacologisch effect: Sporadisch is acute diarree gemeld door overgevoeligheid bij de zuigeling.
Advies: Weeg het risico van het gebruik van dit geneesmiddel in combinatie met het geven van borstvoeding af. Bij optreden van diarree bij de zuigeling de borstvoeding of het gebruik van mesalazine staken.

Contra-indicaties

  • ernstige leverfunctiestoornis;
  • ernstige nierfunctiestoornis (creatinineklaring < 30 ml/min);
  • overgevoeligheid voor salicylaten.

Waarschuwingen en voorzorgen

Voorafgaand aan de behandeling nierfunctie, bloedbeeld en leverfunctie-parameters bepalen en regelmatig tijdens de behandeling (2 weken na begin behandeling, vervolgens elke maand gedurende 2–3 maanden, en daarna elke 3 maanden).

Gebruik bij een verminderde nierfunctie wordt niet aanbevolen, wees voorzichtig bij proteïnurie en verhoogde bloedureumspiegel. Als de nierfunctie tijdens de behandeling vermindert rekening houden met niertoxiciteit van mesalazine.

Bij het optreden van ernstige bloedafwijkingen zoals bloedingen, blauwe plekken, purpura, anemie of pijnlijke keel, de behandeling direct staken.

Wees voorzichtig bij leverinsufficiëntie, bij laesies van maag en duodenum, bij astma (vanwege evt. reactie op salicylaten en metabisulfiet met een astma-aanval of collaps) en bij aandoeningen die kunnen leiden tot myo- of pericarditis.

Bij optreden van een acuut intolerantiesyndroom (lijkt op een opleving van de ziekte met kramp, acute buikpijn, bloederige diarree, soms koorts, hoofdpijn en huiduitslag) de behandeling direct staken.

Bij homozygote patiënten met fenylketonurie dient de hoeveelheid aspartaam/fenylalanine in de 'granu-stix' te worden doorberekend in het dieet.

Asacol tabletomhullingen kunnen in de stoelgang voorkomen.

Er zijn weinig gegevens over effectiviteit bij kinderen van 6 tot 18 jaar. Vanwege onvoldoende gegevens over werkzaamheid en veiligheid wordt gebruik van klysma's, schuim en zetpillen en de tablet met gereguleerde afgifte 1200 mg bij kinderen < 18 jaar afgeraden.

Overdosering

Symptomen
theoretisch kunnen symptomen van een salicylaatvergiftiging optreden, zoals gastro-intestinale effecten, acidose of alkalose, hyperventilatie, longoedeem, dehydratie, hypo-/hyperglykemie, hypothermie en stoornissen van het centrale zenuwstelsel.

Neem voor informatie over een vergiftiging met mesalazine contact op met het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum.

Eigenschappen

Het werkingsmechanisme van mesalazine is niet volledig bekend; waarschijnlijk berust het op een direct lokaal ontstekingsremmend effect op de mucosa van de darm. Mogelijk werkt mesalazine ontstekingsremmend door de prostaglandineproductie in de darmen te remmen. De mesalazineproducten hebben een pH-afhankelijk en/of gereguleerd afgiftesysteem. Let op het verschil in afgifteprofiel tussen de orale preparaten; dit is van belang voor de verschillende indicaties.

Kinetische gegevens

Resorptieoraal: voor maagsapresistente tablet (Asacol, Salofalk, generiek) 5–35%. Tablet of granulaat met gereguleerde afgifte (Pentasa) 30-50%, vnl. in dunne darm. Maagsapresistent granulaat mga (Salofalk Granustix): 15-25%. Maagsapresistente tablet mga (Mezavant): 22%. Rectaal: variabel, circa 10% uit Pentasa zetpil en 15–20% uit Pentasa klysma.
V dca. 0,2 l/kg.
T max8 uur (Mezavant); 1-4 uur (Pentasa); 4 uur (Salofalk schuim).
Metaboliseringin darmwand en lever tot vnl. inactief geacetyleerd mesalazine.
Eliminatiemet de urine via tubulaire secretie voornamelijk als acetyl-mesalazine; niet geresorbeerd mesalazine met de feces ofwel onveranderd, ofwel geacetyleerd.
T 1/2elcirca 40 minuten (mesalazine) en circa 70 minuten (acetyl-mesalazine), granulaat Granu-Stix: circa 4,4 uur, tablet mga Mezavant: 7-12 uur.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

mesalazine hoort bij de groep aminosalicylaten.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook