Geneesmiddelenoverzicht GLP1-agonisten

Deze hoofdrubriek bevat 2 rubrieken:

Toon geneesmiddelen

Toon geneesmiddelen

Toon geneesmiddelen

Meer informatie over diabetes mellitus type 2. Meer informatie over obesitas. Een volledig overzicht van alle indicaties per geneesmiddel kunt u vinden in de geneesmiddelteksten.

GLP1-agonisten

Werking

Werkingsmechanisme

GLP1-agonisten activeren de GLP-1 (glucagonachtige peptide-1)-receptor, dit leidt tot:

  • stimulering van de glucoseafhankelijke insulinesecretie door β-cellen van de pancreas;
  • onderdrukking van de glucagonafgifte, waardoor de hepatische glucoseafgifte daalt;
  • vertraging van de maaglediging, waardoor glucose uit voedsel minder snel wordt opgenomen;
  • toename van verzadigingsgevoel en vermindering van het gevoel van trek en honger (liraglutide).

Effect

  • verlaging van de bloedglucoseconcentratie;
  • vermindering van voedselinname en hierdoor gewichtsafname (liraglutide).

Typerende bijwerkingen

Relatief frequent:

  • vooral bij aanvang behandeling: gastro-intestinale klachten, zoals misselijkheid, braken en diarree;
  • vooral in combinatie met sulfonylureumderivaten of insuline: hypoglykemie.

Toepasbaarheid

Ouderen

De NIV-richtlijn Diabetes mellitus type 2 bij ouderen [2] adviseert GLP1-agonisten bij ouderen (> 70 j.) alleen te overwegen bij vitale ouderen met obesitas in individuele gevallen:

  • als toevoeging aan orale bloedglucoseverlagende middelen, indien insulinetherapie onwenselijk is vanwege het risico op hypoglykemieën en verdere gewichtstoename ongewenst is;
  • als toevoeging aan basaal insuline, indien intensivering van de insulinebehandeling onwenselijk is vanwege het risico op hypoglykemieën en verdere gewichtstoename ongewenst is.

De richtlijn adviseert geen GLP1-agonisten voor te schrijven aan ouderen:

  • met een zeer slechte glucoseregulatie (HbA1c > 86 mmol/mol); insuline heeft dan de voorkeur;
  • met een eGFR van < 30 ml/min/1,73 m²;
  • bij wie gewichtsverlies ongewenst is;
  • met pancreatitis of maligniteiten in schildklier of pancreas in de voorgeschiedenis.

Volgens de richtlijn kan voor vitale ouderen met overgewicht, gewichtsreductie een gunstig effect van GLP-1 behandeling zijn, echter voor kwetsbare ouderen met obesitas is gewichtsverlies niet altijd wenselijk. Obesitas en sarcopenie komen vaak samen voor, m.n. bij ouderen. Aangezien bekend is dat gewichtsverlies door een energiebeperkt dieet, zonder sport- of bewegingsprogramma, bij ouderen met sarcopene obesitas kan leiden tot verder verlies van spiermassa, adviseert de richtlijn daarom alleen GLP1-behandeling bij vitale ouderen met obesitas.

GLP1-agonisten veroorzaken, vooral bij aanvang van de behandeling, veel gastro-intestinale bijwerkingen zoals misselijkheid, braken en diarree. De NIV-richtlijn adviseert vanwege de kans op dehydratie bij het optreden hiervan, met name bij ouderen, voorzorgsmaatregelen te nemen om een vochttekort te voorkomen.

Volgens de productinformatie van de fabrikanten kunnen alle GLP1-agonisten bij ouderen worden toegepast, in het algemeen zonder aanpassing van de dosering.

  • In de productinformatie van dulaglutide staat het advies om bij kwetsbare patiënten, bij adjuvante therapie, met een lagere aanvangsdosis te starten.
  • Volgens de productinformatie van exenatide met directe afgifte dient men bij ouderen > 70 jaar, een eventuele dosisverhoging voorzichtig uit te voeren.
  • De productinformatie van liraglutide vermeldt dat ouderen mogelijk meer gastro-intestinale klachten ondervinden bij behandeling met liraglutide. Gebruik van liraglutide bij de indicatie obesitas wordt bij ouderen ≥ 75 jaar niet aanbevolen vanwege beperkte ervaring.

Nierfunctiestoornis

Volgens de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 [3] zijn dulaglutide en liraglutide gecontra-indiceerd bij een eGFR < 10 ml/min/1,73 m² en exenatide en lixisenatide bij een eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m².

De NIV-richtlijn Diabetes mellitus type 2 bij ouderen [2] geeft aan dat er geen specifieke studies zijn gedaan naar het gebruik van GLP1-agonisten bij ouderen met een verminderde nierfunctie. Zij adviseert bij het optreden van gastro-intestinale bijwerkingen bij gebruik van GLP1-agonisten m.n. bij ouderen extra voorzorgsmaatregelen te nemen om een vochttekort te voorkomen omdat ouderen extra kwetsbaar zijn voor achteruitgang van de nierfunctie door dehydratie; zie verder ook onder het kopje Ouderen.

Volgens de productinformatie kunnen dulaglutide, liraglutide (bij diabetes) en semaglutide bij een verminderde nierfunctie worden toegepast zonder dat aanpassing van de dosis nodig is. Ze worden niet aanbevolen bij eindstadium nierziekte (ESRD) vanwege het ontbreken van gegevens. In de productinformatie van liraglutide staat dat bij een creatinineklaring < 90 ml/min mogelijk meer gastro-intestinale bijwerkingen optreden.

Liraglutide (bij obesitas) en lixisenatide kunnen bij een verminderde nierfunctie ook in ongewijzigde dosering worden gebruikt, echter, gebruik bij een creatinineklaring < 30 ml/min wordt ontraden vanwege ontbrekende gegevens.

Volgens de productinformatie het gebruik van exenatide bij ernstige nierinsufficiëntie (creatinineklaring < 30 ml/min) ontraden, omdat bij patiënten met terminale nierziekte die worden gedialyseerd, de frequentie en ernst van gastro-intestinale bijwerkingen toeneemt. Volgens de productinformatie van exenatide met directe afgifte dient men bij een creatinineklaring van 30–50 ml/min de dosis voorzichtig te verhogen.

Leverfunctiestoornis

Health Base [4] geeft aan dat de veiligheid van de GLP1-agonisten bij levercirrose nog niet is beoordeeld.

Volgens de productinformatie kunnen dulaglutide, exenatide, lixisenatide en semaglutide in ongewijzigde dosering bij een verminderde leverfunctie worden toegepast. In de productinformatie van semaglutide staat het advies om bij een ernstige leverinsufficiëntie wel voorzichtig te zijn, vanwege beperkte ervaring. In de productinformatie van exenatide en lixisenatide staat nog dat beide stoffen voornamelijk door de nieren worden geëlimineerd en een leverfunctiestoornis dus waarschijnlijk geen invloed heeft op de plasmaconcentratie. Liraglutide kan bij een lichte of matig-ernstige leverfunctiestoornis eveneens in ongewijzigde dosering worden gebruikt, maar wordt niet aanbevolen bij een ernstige leverfunctiestoornis.

Zwangerschap

Zowel volgens Lareb [5] als de productinformatie dient men GLP1-agonisten niet te gebruiken tijdens de zwangerschap, omdat er geen gegevens bekend zijn.

Volgens de productinformatie van semaglutide en exenatide met verlengde afgifte dient men ten minste 2 maanden, resp. 3 maanden vóór een geplande zwangerschap, de behandeling te staken vanwege de lange halfwaardetijd. Vruchtbare vrouwen dienen adequate anticonceptieve maatregelen te nemen tijdens de behandeling.

Lactatie

Lareb [6] adviseert het gebruik van GLP1-agonisten tijdens de borstvoeding af te wegen. Volgens de productinformatie dient men GLP1-agonisten niet te gebruiken vanwege het ontbreken aan gegevens bij de mens.

Toelichting

Toelichting Lareb: Hoewel gegevens bij de mens ontbreken is de verwachting dat GLP1-agonisten beperkt overgaan in de moedermelk en niet of nauwelijks worden opgenomen vanuit het maag-darmkanaal van de zuigeling.

Kinderen

Volgens het Kinderformularium [7] en de productinformatie kan liraglutide bij diabetes mellitus type 2 worden toegepast vanaf een leeftijd van 10 jaar en bij obesitas vanaf 12 jaar. Van de andere GLP1-agonisten zijn de veiligheid en werkzaamheid bij kinderen niet vastgesteld.

Literatuur

  1. Brunton LL, et al. (eds). Goodman & Gilman’s The pharmacological basis of therapeutics. 12th ed. New York: McGraw-Hill, 2011.
  2. Nederlandse Internisten Vereniging. Richtlijn Diabetes mellitus type 2 bij ouderen, 2018 via richtlijnendatabase.nl
  3. NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2, 2018, via richtlijnen.nhg.org.
  4. Stichting Health Base. Geneesmiddelen bij levercirrose, via geneesmiddelenbijlevercirrose.nl. Geraadpleegd mei 2022.
  5. Lareb. GLP1–agonisten bij diabetes tijdens de zwangerschap via lareb.nl. Geraadpleegd mei 2022.
  6. Lareb. GLP1–agonisten bij diabetes tijdens de borstvoedingsperiode via lareb.nl. Geraadpleegd mei 2022.
  7. Kinderformularium via kinderformularium.nl. Geraadpleegd mei 2022.

In onderstaand overzicht staan de kosten weergegeven op basis van de DDD (voor de tablet) óf per wegwerpspuit of injectieflacon. Het IVM heeft een overzicht gemaakt van de kosten van de GLP1-agonisten over 1 jaar, waarbij is uitgegaan van de laagste onderhoudsdosering; zie GLP1-agonisten#kosten op medicijngebruik.nl.

Kosten

Kosten laden…

Vergelijken

GLP1-agonisten vergelijken met een andere geneesmiddelgroep.

Zie ook

Indicaties