calcipotriol

Samenstelling

Calcipotriol Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Zalf (0,005%)
Sterkte
50 microg/g
Verpakkingsvorm
60 g

Bevat tevens: propyleenglycol.

Toedieningsvorm
Lotion (0,005%)
Sterkte
50 microg/g
Verpakkingsvorm
60 ml

Bevat tevens: propyleenglycol.

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

calcipotriol vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Behandel psoriasis in eerste instantie lokaal met indifferente middelen, zo nodig gecombineerd met een klasse 3-corticosteroïd. Voeg bij onvoldoende effect een lokaal vitamine D-analoog (calcipotriol, calcitriol) toe. Stap bij onvoldoende effect hiervan over op een klasse 4-corticosteroïd. Bouw na max. 4 weken het dagelijks gebruik van corticosteroïden en vitamine D-analoga af tot een intermitterende behandeling. Continueer de indifferente middelen dagelijks. Om een schilferlaag te verwijderen kan een ontschilferingsmiddel worden toegepast. Bij kinderen en bij toepassing in het gezicht of in huidplooien heeft een klasse 2-corticosteroïd de voorkeur. De keuze voor een applicatievorm is afhankelijk van de locatie van de huidafwijkingen (o.a. wel of niet behaarde hoofdhuid) en in belangrijke mate ook van de voorkeur van de patiënt. Bij onvoldoende resultaat van een lokale therapie, worden in de tweedelijnszorg intensievere vormen van lokale behandeling, lichttherapie of systemische middelen toegepast. Zie voor meer informatie de NVDV-richtlijn Psoriasis (pdf 5 MB).

Indicaties

  • Licht tot matig ernstige psoriasis vulgaris op de hoofdhuid (lotion) en elders op het lichaam (zalf), als lokale behandeling.

Gerelateerde informatie

Dosering

Klap alles open Klap alles dicht

Psoriasis vulgaris:

Volwassenen:

Volgens de fabrikant:

Lotion: bij monotherapie: 2×/dag ('s morgens en 's avonds) op de hoofdhuid aanbrengen, max. 60 ml/week. Bij gelijktijdig gebruik met een zalf of gel die calcipotriol bevat elders op het lichaam: totale dosis calcipotriol max. 5 mg/week (bv. 40 ml lotion 0,005% en 60 g zalf of gel 0,005%). Maximale behandelduur 22 weken.

Zalf: bij monotherapie: 2×/dag ('s morgens en 's avonds) als een dunne laag aanbrengen op de aangedane huid van de ledematen of romp en zachtjes inwrijven. Als onderhoudsbehandeling kan de dosering afhankelijk van het effect worden verminderd tot 1×/dag. Max. 100 g zalf per week aanbrengen. Bij gelijktijdig gebruik met een lotion of gel die calcipotriol bevat op de hoofdhuid: totale dosis calcipotriol max. 5 mg/week (bv. 60 g zalf 0,005% en 40 ml gel of lotion 0,005%). Behandelduur: afhankelijk van het klinisch beeld (effect treedt op na uiterlijk 4–8 weken). De behandeling kan herhaald worden.

Combinatietherapie: calcipotriolzalf of -lotion 1×/dag ‘s morgens en het lokale corticosteroïd 1×/dag 's avonds aanbrengen.

De NVDV-richtlijn Psoriasis (pdf 5 MB, 2017) haalt op p. 37 dezelfde doseerfrequentie en max. hoeveelheden (100 g/week, 15 g/dag) aan, alsmede dat de langetermijnbehandeling met inachtneming hiervan effectief en veilig is (zie evt. ook p. 39/40).

Volwassenen en kinderen > 2 jaar

Volgens de NHG-Standaard Psoriasis (2014) als combinatietherapie: lotion (hoofdhuid) of zalf (lichaam) 1×/dag ’s ochtends aanbrengen in combinatie met een lokaal corticosteroïd 1×/dag ’s avonds gedurende 4 weken. Maximale totale hoeveelheid van een vitamine D3-analoog (calcipotriol, calcitriol) per week: kinderen 2–6 jaar, max. 30 g/week; kinderen 6–10 jaar, max. 50 g/week en volwassenen en kinderen >10 jaar, max. 100 g/week gebruiken.

Na gebruik de handen wassen om onbewuste overbrenging naar het gezicht, de mond en de ogen te voorkomen.

Bijwerkingen

Lokaal: Zeer vaak (> 10%): huidirritatie.

Vaak (1-10%): jeuk, brandend of stekend gevoel, droge huid, erytheem, huiduitslag (incl. erythemateuze, maculopapuleuze, pustuleuze en bulleuze reacties).

Soms (0,1-1%): verergering van de psoriasis. (Contact)eczeem.

Zeer zelden (< 0,01%): voorbijgaande veranderingen in huidpigmentatie, voorbijgaande fotosensibilisatie, faciale of periorale dermatitis.

Systemisch: Zeer zelden (< 0,01%): overgevoeligheidsreacties (waaronder urticaria, oedeem rondom de laesie, faciaal of angio-oedeem). Hypercalciëmie, hypercalciurie.

Interacties

Niet gelijktijdig aanbrengen met salicylzuur vanwege de kans op inactivatie van calcipotriol.

Zwangerschap

Teratogenese: Bij de mens, onvoldoende gegevens. Bij dieren na orale toediening schadelijk gebleken.
Farmacologisch effect: Hoewel bij lokaal gebruik resorptie via de huid gering is zijn nadelige effecten bij de foetus niet uit te sluiten.
Advies: Alleen op strikte indicatie gebruiken.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Onbekend bij mens en dier.
Farmacologisch effect: Gezien de geringe resorptie via de huid is het bij beperkt gebruik (klein oppervlak, kortdurend) niet waarschijnlijk dat nadelige effecten bij de zuigeling zullen optreden. Bij uitgebreid gebruik (langdurig gebruik, grote hoeveelheden, op grote huidoppervlakten of op beschadigde huid) neemt de geresorbeerde hoeveelheid toe.
Advies: Kan bij beperkt (klein oppervlak, kortdurend) gebruik waarschijnlijk veilig gebruikt worden.

Contra-indicaties

  • stoornissen van het calciummetabolisme;
  • hypercalciëmie;
  • ernstig gestoorde nier- of leverfunctie.

Waarschuwingen en voorzorgen

Hypercalciëmie kan optreden wanneer de maximale wekelijkse dosering (100 g) wordt overschreden. De maximale dosering niet overschrijden, niet gebruiken onder occlusie of in combinatie met penetratiebevorderende stoffen vanwege de kans op hypercalciëmie (anorexie, misselijkheid, braken, obstipatie, hypotonie, cognitieve disfunctie, depressie, lethargie, coma en nierdisfunctie). Het serumcalcium normaliseert echter snel wanneer de behandeling wordt gestaakt. Persisterende hypercalciëmie kan resulteren in ectopische afzettingen van calcium in de bloedvatwanden, gewrichtskapsels, het maagslijmvlies, de cornea en renaal parenchym.

Beperk of vermijd overvloedige blootstelling aan natuurlijk of artificieel zonlicht.

Onderzoeksgegevens: De veiligheid en werkzaamheid zijn niet vastgesteld bij:

  • een ernstige nier- of leverfunctiestoornis;
  • kinderen.

Overdosering

Het aanbrengen van grotere hoeveelheden dan aanbevolen kan leiden tot verhoogde serumcalciumspiegels, zie verder de rubriek Waarschuwingen en voorzorgen.

Neem voor informatie over een vergiftiging met calcipotriol contact op met het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum.

Eigenschappen

Calcipotriol is een synthetisch vitamine D3-derivaat. Het remt de proliferatie en stimuleert de differentiatie van epidermale keratinocyten.

Werking: na 2–4 weken (afname huidschilfering, later ook afname erytheem), maximaal na 6–8 weken.

Kinetische gegevens

Resorptie< 1% indien aangebracht op de huid met psoriasislaesies (zalf).

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

calcipotriol hoort bij de groep vitamine d en analoga.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Indicaties

Externe links