fenylbutazon

Samenstelling

Raadpleeg voor hulpstoffen een apotheker.

Fenylbutazon Capsules FNA Formularium der Nederlandse Apothekers

Toedieningsvorm
Capsule
Sterkte
100 mg

(Capsulae Phenylbutazoni FNA)

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

fenylbutazon vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Voor fenylbutazon is geen plaats in de behandeling vanwege de kans op levensbedreigende bloedbeeldafwijkingen.

Indicaties

  • Uitsluitend sero-negatieve spondyloartropathieën, zoals spondylitis ankylopoetica (M. Bechterew) en reactieve artritis, indien deze niet of onvoldoende reageren op andere NSAID's (niet-steroïde anti-inflammatoire middelen).

Dosering

Klap alles open Klap alles dicht

Spondyloartropathie

Begindosering: 200 mg 2×/dag gedurende 2 dagen.

Onderhoudsdosering: meestal 100 mg per dag òf 200 mg iedere 2 dagen, 's morgens bij het opstaan.

Toediening: De capsules in hun geheel innemen tijdens of na de maaltijd met een ruime hoeveelheid water.

Bijwerkingen

Gemeld zijn (frequentie van optreden onbekend):

  • Ernstige beenmergdepressie met acuut of geleidelijk ontstaan van agranulocytose, aplastische anemie (met hoge sterftekans), leukopenie, pancytopenie en trombocytopenie.
  • Maag-darmstoornissen zoals misselijkheid, braken, zuurbranden, epigastrische pijn en diarree. Maag- en darmulcera, reactivatie van oude ulcera, soms leidend tot (mogelijk fatale) bloeding en perforatie.
  • Water- en zoutretentie met oedeem, hypertensie, hartfalen.
  • Hypothyroïdie en struma als gevolg van gestoorde opname van jodium.
  • Hepatitis, acute nierinsufficiëntie.
  • Verergering van astma en verhoging van de aanvalfrequentie.
  • Hoofdpijn, duizeligheid.
  • Exantheem.

Zelden: Stevens-Johnsonsyndroom en toxische epidermale necrolyse (TEN; Lyellsyndroom). Positief LE-fenomeen met koorts. Pancreatitis. Parotitis en/of ontsteking van de submaxillaire speekselklieren. Ulcererende stomatitis. Serumziekte. Conjunctivitis, toxische amblyopie, retinabloedingen en ernstige oogbeschadiging.

Interacties

Fenylbutazon kan de werking van orale anticoagulantia (DOAC's, vitamine K-antagonisten) en orale bloedglucoseverlagende middelen versterken.

Gelijktijdig gebruik met andere NSAID's, SSRI's en corticosteroïden kan gastro-intestinale bijwerkingen en nefrotoxiciteit potentiëren (m.n. ouderen zijn hiervoor gevoelig).

Fenylbutazon kan de werking van antihypertensiva verminderen.

De uitscheiding van penicillinen, cefalosporinen, sulfonamiden en lithium wordt vertraagd.

De plasmaspiegel van fenytoïne en methotrexaat kan worden verhoogd.

Zwangerschap

Fenylbutazon passeert de placenta.

Teratogenese: Bij de mens schadelijk gebleken.

Advies: Gebruik tijdens het 3e trimester is gecontra-indiceerd, vanwege de kans op verminderde weeënactiviteit, versterkt bloedverlies tijdens de bevalling, vroegtijdige sluiting van de ductus arteriosus Botalli en persisterende pulmonale hypertensie bij de neonaat. Ook is voor gebruik van NSAID's in de tweede helft van de zwangerschap een verminderde foetale urineproductie beschreven, met mogelijk oligohydramnion en irreversibele neonatale oligo- en anurie als gevolg. Tijdens het 1e en 2e trimester bestaat met andere NSAID's meer ervaring.

Vruchtbaarheid: Het gebruik van een NSAID kan door een effect op de ovulatie de conceptiekans verkleinen en wordt ontraden bij vrouwen die zwanger willen worden. Dit effect is reversibel na staken.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Ja, in geringe mate.

Advies: Gebruik ontraden wegens onvoldoende gegevens.

Contra-indicaties

  • ulcus pepticum en maag-darmbloedingen, zowel actief als in de anamnese;
  • gastro-intestinale bloeding of perforatie als gevolg van gebruik van NSAID's;
  • overgevoeligheid voor pyrazolinonderivaten;
  • optreden van astma-aanval, urticaria, angio-oedeem, neuspoliepen of rinitis na gebruik van acetylsalicylzuur of andere NSAID's;
  • hernia diaphragmatica;
  • reflux-oesofagitis;
  • cerebrovasculaire bloedingen;
  • hemorragische diathese of andere bloeddyscrasieën;
  • ernstige lever- en nierfunctiestoornis;
  • ernstige hypertensie, ook indien deze adequaat wordt behandeld;
  • ernstig hartfalen;
  • schildklieraandoening;
  • syndroom van Sjögren;
  • kinderen onder 14 jaar;
  • patiënten ouder dan 60 jaar, indien instelling op fenylbutazon nog moet geschieden;
  • lupus erythematodes disseminatus.

Zie ook de rubriek Zwangerschap.

Waarschuwingen en voorzorgen

Mag uitsluitend worden toegepast door gespecialiseerde artsen met ruime ervaring in de therapie van reumatische aandoeningen, onder regelmatige en zorgvuldige controle van het bloedbeeld; de eerste 2 maanden wekelijks, daarna maandelijks.

Aangeraden wordt fenylbutazon slechts te gebruiken in de acute beginfase van de te behandelen aandoeningen en zo spoedig mogelijk over te gaan op andere niet-steroïde anti-inflammatoire middelen (andere NSAID's).

Bij afwijkingen van het bloedbeeld, toename van gewicht, ontstaan van oedemen of gastro-intestinale ulceratie of bloedingen de toediening staken.

Patiënten moeten worden geïnstrueerd bij koorts, keelpijn, ulcera in de mond, maagklachten, melaena of andere bloedingen, schildklierzwelling, huidafwijkingen of ontstaan van oedemen onverwijld contact op te nemen met de arts. Bij de eerste tekenen van huiduitslag, mucosale laesies of andere tekenen van overgevoeligheid de behandeling staken, aangezien ernstige en soms fatale huidreacties met NSAID's zijn gemeld. Bij ontstaan van huidafwijkingen het bloedbeeld onmiddellijk controleren.

Wees voorzichtig bij een groter risico van gastro-intestinale complicaties (beginnen met de laagst mogelijk dosering en combinatie met beschermende middelen overwegen), bij:

  • ouderen;
  • colitis ulcerosa, M. Crohn;
  • stollingsstoornissen;
  • lever- of nierfunctiestoornissen;
  • ischemische hartziekten;
  • ongecontroleerde hypertensie;
  • licht tot matig hartfalen, oedeem en andere condities die tot vochtretentie leiden.

Alleen na zorgvuldige afweging gebruiken bij patiënten met significante risicofactoren voor cardiovasculaire ziekte (o.a. hypertensie, diabetes mellitus, hyperlipidemie, roken). Om het optreden van bijwerkingen te beperken zo laag mogelijk doseren en voor een zo kort mogelijke periode.

Sommige NSAID's (vooral bij langdurig gebruik en in hoge doses) zijn geassocieerd met een klein toegenomen risico van arteriële trombose; er zijn onvoldoende gegevens om dit risico voor fenylbutazon uit te sluiten.

Regelmatige controle van lever- en nierfunctie is gewenst, evenals oogheelkundig onderzoek bij optreden van visusklachten.

Overdosering

Symptomen

Maag-darmstoornissen zoals misselijkheid, braken, diarree en CZS-symptomen (verwardheid, duizeligheid, hallucinaties, psychotische verschijnselen). Water- en zoutretentie, verstoring zuur/base-evenwicht en hyperventilatie tot convulsies, shock en coma. Late complicaties (hepatitis, nierinsufficiëntie, beenmergdepressie en perforerende maagulcera) kunnen optreden.

Neem voor meer informatie over de symptomen en behandeling van een vergiftiging met fenylbutazon contact op met het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum.

Eigenschappen

NSAID. Fenylbutazon is een pyrazolinonderivaat met een analgetische, antiflogistische en antipyretische werking.

Kinetische gegevens

Resorptie vrijwel volledig.
T max 3 uur.
Eiwitbinding ca. 98%.
Metabolisering vnl. in de lever tot o.a. actief oxyfenbutazon en γ-hydroxyfenbutazon.
Eliminatie 60% met de urine als metabolieten.
T 1/2el 75 uur, bij ouderen tot 105 uur.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

fenylbutazon hoort bij de groep NSAID's, systemisch.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Externe links