Samenstelling

Demelora Aurobindo Pharma bv

Toedieningsvorm
Pleister voor transdermaal gebruik
Sterkte
4,6 mg/etmaal, 9,5 mg/etmaal

De pleister van 4,6 mg/etmaal heeft een oppervlakte van 4,6 cm² en bevat 6,9 mg rivastigmine; de pleister van 9,5 mg/etmaal heeft een oppervlakte van 9,2 cm² en bevat 13,8 mg rivastigmine.

Exelon capsule (als waterstoftartraat) Novartis Europharm ltd.

Toedieningsvorm
Capsule
Sterkte
1,5 mg, 3 mg, 4,5 mg, 6 mg

Exelon pleister Novartis Europharm ltd.

Toedieningsvorm
Pleister voor transdermaal gebruik
Sterkte
4,6 mg/etmaal, 9,5 mg/etmaal, 13,3 mg/etmaal

De pleister van 4,6 mg/etmaal heeft een oppervlakte van 5 cm² en bevat 9 mg rivastigmine; de pleister van 9,5 mg/etmaal heeft een oppervlakte van 10 cm² en bevat 18 mg rivastigmine; de pleister van 13,3 mg heeft een oppervlakte van 15 cm² en bevat 27 mg rivastigmine.

Prometax (als waterstoftartraat) Novartis Pharma bv

Toedieningsvorm
Capsule
Sterkte
6 mg

Rivastigmine capsule (als waterstoftartraat) Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Capsule
Sterkte
1,5 mg, 3 mg, 4,5 mg, 6 mg

Rivastigmine pleister Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Pleister voor transdermaal gebruik
Sterkte
4,6 mg/etmaal, 9,5 mg/etmaal, 13,3 mg/etmaal

De pleister van 4,6 mg/etmaal heeft een oppervlakte van 5 cm² en bevat 9 mg rivastigmine; de pleister van 9,5 mg/etmaal heeft een oppervlakte van 10 cm² en bevat 18 mg rivastigmine.

Uitleg symbolen

Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

Advies

Een multifactoriële aanpak gericht op de behoeften van de individuele patiënt en mantelzorger staat voorop bij de behandeling van dementie. Het voorschrijven van cholinesteraseremmers of memantine heeft een beperkte plaats en is bij de meeste patiënten niet effectief.

Bij lichte tot matige Alzheimer-dementie kan in de tweedelijnszorg een proefbehandeling met cholinesteraseremmers overwogen worden volgens het behandelprotocol.

Bij patiënten met neuropsychiatrische symptomen met Lewy-body-dementie of Parkinson-dementie heeft, indien medicamenteus behandeld wordt, rivastigmine de voorkeur.

Indicaties

  • Symptomatische behandeling van lichte tot matig-ernstige dementie van het Alzheimer-type.
  • Alleen capsule: Symptomatische behandeling van lichte tot matig-ernstige dementie bij de ziekte van Parkinson.

Gerelateerde informatie

Dosering

Klap alles open Klap alles dicht

Licht tot matig ernstige dementie bij de ziekte van Alzheimer:

Volwassenen:

Capsule: Begindosering: 1,5 mg 2×/dag tijdens de maaltijd; bij goed verdragen na minimaal twee weken verhogen met 1,5 mg per keer; onderhoudsdosering: 3–6 mg 2×/dag; maximaal 6 mg 2×/dag. Pleister: Begindosering: 4,6 mg/etmaal; bij goed verdragen na minimaal vier weken verhogen tot aanbevolen werkzame onderhoudsdosering van 9,5 mg/etmaal; bij een lichaamsgewicht < 50 kg of bij een gestoorde leverfunctie extra voorzichtig zijn bij titreren vanwege meer kans op bijwerkingen. Dosisescalatie naar de pleister van 13,3 mg/etmaal mag alleen overwogen worden, als de pleister van 9,5 mg/etmaal na minimale behandeling van 6 maanden goed wordt verdragen en er sprake is van een betekenisvolle cognitieve en/of functionele achteruitgang. Bij optreden van bijwerkingen (m.n. bij ernstig braken) de behandeling tijdelijk staken totdat deze bijwerkingen zijn verdwenen. Wanneer de behandeling voor minder dan 3 dagen is onderbroken, de behandeling met dezelfde dosering vervolgen. Anders opnieuw starten met capsule à 1,5 mg 2×/dag of een pleister à 4,6 mg/etmaal. De behandeling beëindigen indien na 3 maanden de mate van achteruitgang in dementiesymptomen niet positief veranderd is.

Omschakeling van capsule naar pleister: orale dosis van 3–6 mg/dag omzetten naar transdermaal 4,6 mg/etmaal; orale dosis van 9–12 mg/dag omzetten naar transdermaal 9,5 mg/etmaal; de eerste pleister aanbrengen op de dag nadat de laatste capsule is genomen.

De pleister niet in stukken knippen. De pleister op een schoon, droog, haarloos, onbeschadigd deel van de huid op onder- of bovenrug, bovenarm of borst plakken, op een plaats waarlangs geen nauwsluitende kleding wrijft. Niet op dij of buik aanbrengen vanwege een verminderde biologische beschikbaarheid vanuit deze plaatsen. Niet aanbrengen op rode, geïrriteerde of verwonde huid. Niet binnen 14 dagen op dezelfde plaats op de huid aanbrengen om huidirritatie te voorkomen. De pleister na 24 uur vervangen door een nieuwe; men mag slechts één pleister tegelijkertijd dragen. Als de pleister loslaat, een nieuwe aanbrengen voor de rest van de dag. De pleister kan ook tijdens baden en warm weer gebruikt worden. De pleister niet lange tijd blootstellen aan externe warmtebronnen (sauna, zonnebank, overmatig zonlicht).

Licht tot matig ernstige dementie bij de ziekte van Parkinson:

Volwassenen:

Capsule: Begindosering: 1,5 mg 2×/dag tijdens de maaltijd; bij goed verdragen na minimaal twee weken verhogen met 1,5 mg per keer; onderhoudsdosering: 3–6 mg 2×/dag; maximaal 6 mg 2×/dag. Bij optreden van bijwerkingen (vooral bij ernstig braken) de behandeling tijdelijk staken totdat deze bijwerkingen zijn verdwenen. Wanneer de behandeling voor minder dan 3 dagen is onderbroken, de behandeling met dezelfde dosering vervolgen. Anders opnieuw starten met capsule à 1,5 mg 2×/dag. De behandeling beëindigen indien na 3 maanden de mate van achteruitgang in dementiesymptomen niet positief veranderd is.

De capsules heel doorslikken bij het ontbijt en de avondmaaltijd.

Bijwerkingen

Capsule: Zeer vaak (> 10%): maag-darmklachten (misselijkheid (29–38%), braken (16–23%), diarree) vaker bij vrouwen, duizeligheid, anorexie, dehydratie; met name bij parkinsondementie: vallen.

Vaak (1-10%): verminderde eetlust, nachtmerries, slapeloosheid, angst, tremor, slaperigheid, hoofdpijn, buikpijn, dyspepsie, asthenie, vermoeidheid, toegenomen transpiratie, speekselhypersecretie; met name bij parkinsondementie: verergering van de ziekte van Parkinson, bradykinesie, dyskinesie, hypokinesie, tandradfenomeen, loopstoornis, Parkinsonsloop, visuele hallucinatie, hypertensie; met name bij Alzheimerdementie: centrale bijwerkingen (agitatie, verwarring), gewichtsverlies, malaise.

Soms (0,1-1%): met name bij parkinsondementie: dystonie, hypotensie, atriumfibrilleren, AV-blok; bij Alzheimerdementie: depressie, syncope, verhoogde leverfunctiewaarden.

Zelden (0,01-0,1%): maag-darmulceraties, angina pectoris, epileptische aanvallen, huiduitslag.

Zeer zelden (< 0,01%): bij Alzheimerdementie: urineweginfectie, maag-darmbloedingen, pancreatitis, hallucinaties, extrapiramidale verschijnselen, hartaritmieën, hypertensie.

Verder is gemeld: agressie, rusteloosheid, sick sinus syndroom, hepatitis, jeuk, allergische dermatitis. Dosisvermindering of herstart met een tragere titratiefase kan bijwerkingen als hypertensie en hallucinatie bij Alzheimerdementie en verergering van extrapiramidale symptomen bij parkinsondementie bij sommige patiënten verminderen. Enkele gevallen van ernstig braken zijn in verband gebracht met oesofagusruptuur.

Pleister: Vaak (1-10%): urineweginfectie, anorexia, verminderde eetlust, angst, depressie, delirium, agitatie, hoofdpijn, syncope, duizeligheid, maag-darmklachten, huiduitslag, urine-incontinentie, huidreacties op de plaats van toediening (met name erytheem, jeuk), asthenie, koorts, gewichtsverlies.

Soms (0,1-1%): dehydratie, agressie, psychomotorische hyperactiviteit, bradycardie, maagzweer.

Zelden (0,01-0,1%): vallen.

Zeer zelden(< 0,01%): extrapiramidale verschijnselen.

Verder zijn gemeld: hallucinatie, rusteloosheid, nachtmerries, verergering van de ziekte van Parkinson, epilepsie, tremor, slaperigheid, atriumfibrilleren, AV-blok, tachycardie, sick sinus syndroom, pancreatitis, hepatitis, verhoogde waarden leverfunctietest, blaren, allergische dermatitis.

Interacties

Versterking van het effect van succinylcholine-achtige spierrelaxantia en andere cholinomimetica.

Rivastigmine kan de activiteit van middelen met anticholinergische eigenschappen (oxybutynine, tolterodine) mogelijk veranderen.

Wees vanwege een additief effect voorzichtig bij gelijktijdig gebruik van β-blokkers en andere middelen die bradycardie (klasse III anti-aritmica, calciumantagonisten, digoxine, pilocarpine) veroorzaken. Vanwege de kans op bradycardie is toezicht (waaronder ECG-monitoring) geboden bij gelijktijdig gebruik van middelen die QT-verlenging en/of 'torsade de pointes' induceren, zoals bepaalde antipsychotica en erytromycine.

Gebruik van nicotine kan de klaring met ca. 23% verhogen.

Zwangerschap

Teratogenese: Bij de mens, onvoldoende gegevens. Bij dieren passage van de placenta en een verlengde drachttijd.
Advies: Alleen op strikte indicatie gebruiken.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Onbekend (mensen); ja (dieren).
Advies: Het gebruik van dit geneesmiddel of het geven van borstvoeding ontraden.

Contra-indicaties

  • overgevoeligheid voor carbamaatderivaten;
  • eerdere reactie op toedieningsplaats die wijst op allergische contacteczeem bij de pleisters.

Waarschuwingen en voorzorgen

Vanwege de kans op gewichtsverlies tijdens behandeling, het lichaamsgewicht controleren.

Bij ernstig braken overwegen de dosering te verlagen.

Extra alert zijn: wees in verband met de mogelijke bijwerkingen voorzichtig bij mensen met een gestoorde leverfunctie, gestoorde nierfunctie, geleidingsstoornissen of sick-sinus-syndroom; bij meer kans op 'torsade de pointes' (zoals bij niet-gecompenseerd hartfalen, recent myocardinfarct, bradyaritmie, predispositie voor hypokaliëmie of -magnesiëmie); en bij convulsies of een predispositie hiervoor, maag-darmulcera, astma of obstructieve longziekten, urinewegobstructies; en bij een lichaamsgewicht < 50 kg, vanwege meer kans op bijwerkingen. Patiënten met een ernstig gestoorde leverfunctie zijn niet onderzocht.

De ziekte zelf kan vermindering van het reactievermogen veroorzaken, terwijl rivastigmine met name in het begin van de behandeling duizeligheid en slaperigheid kan induceren.

Huidreacties: bij allergische dermatitis, overgevoeligheidsreacties van de huid (zeldzaam) de toediening staken. Bij reacties op de aanbrengplek van de pleister die wijzen op allergische contacteczeem, stoppen met de pleister; omzetting op orale toediening kan pas na negatieve uitkomst van allergietesten en onder medisch toezicht, omdat sommige patiënten gesensibiliseerd kunnen zijn geraakt voor rivastigmine. Aanwijzingen voor allergische contacteczeem zijn er als de reacties op de aanbrengplaats zich verspreiden buiten het pleisteroppervlak of bij meer intense lokale reacties of als de symptomen binnen 48 uur na verwijdering van de pleister niet significant verbeteren. Na aanraking van de pleister contact met de ogen vermijden.

Kinderen: er is geen relevante toepassing van rivastigmine bij kinderen < 18 jaar.

Overdosering

Zie voor symptomen en behandeling de monografie op www.vergiftigingen.info.

Eigenschappen

Acetyl- en butyrylcholinesteraseremmer van het carbamaattype. Rivastigmine reageert met acetylcholinesterase door vorming van een complex, waardoor het enzym tijdelijk wordt geïnactiveerd. De remming van acetylcholinesterase door rivastigmine in de liquor cerebrospinalis is bij de ziekte van Alzheimer dosis-afhankelijk (hoogst geteste dosis: 6 mg 2×/dag). Werking capsule: na 1½ uur. Werkingsduur capsule: 9 uur.

Kinetische gegevens

Resorptiecapsule: voedsel vertraagt de resorptie met ca. 90 min.
Fbij capsule 3 mg: 36% ± 13%. De verwachte toename in F is 1,5× hoger dan verwacht wordt op basis van de toename in dosering door interactie met het doel-enzym.
T max capsule: 1 uur; pleister: 10–16 uur.
V d1,8–2,7 l/kg.
Metaboliseringsnel en uitgebreid door cholinesterase.
Eliminatie> 90% binnen 24 uur met de urine als metabolieten.
T 1/21,4–1,7 uur (capsule); 3,4 uur (pleister).

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

rivastigmine hoort bij de groep cholinesteraseremmers, centraal werkend.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook