Samenstelling

Airomir (als sulfaat) Teva Nederland bv

Toedieningsvorm
Dosisaerosol CFK-vrij
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses
Toedieningsvorm
Dosisaerosol CFK-vrij 'Autohaler'
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses

Salamol (als sulfaat) Teva Nederland bv

Toedieningsvorm
Vernevelvloeistof 'Steri-Neb'
Sterkte
1 mg/ml
Verpakkingsvorm
2,5 ml
Toedieningsvorm
Vernevelvloeistof 'Steri-Neb'
Sterkte
2  mg/ml
Verpakkingsvorm
2,5 ml

Salbutamol inhalatie (als sulfaat) Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Dosisaerosol CFK-vrij
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses
Toedieningsvorm
Dosisaerosol 'Redihaler' CFK-vrij
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder 'Novolizer'
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder in patroon 'Cyclocaps'
Sterkte
200 microg, 400 microg
Toedieningsvorm
Vernevelvloeistof
Sterkte
5 mg/ml
Verpakkingsvorm
30 ml

Conserveermiddel: benzalkoniumchloride.

Ventolin inhalatie (als sulfaat) GlaxoSmithKline bv

Toedieningsvorm
Dosisaerosol CFK-vrij 'Inhalator'
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses
Toedieningsvorm
Dosisaerosol CFK-vrij 'Babyhaler'
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses
Toedieningsvorm
Dosisaerosol CFK-vrij 'Volumatic'
Sterkte
100 microg/dosis
Verpakkingsvorm
200 doses
Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder 'Diskus'
Sterkte
200 microg/dosis
Verpakkingsvorm
60 doses
Toedieningsvorm
Vernevelvloeistof 'Nebules'
Sterkte
1 mg/ml
Verpakkingsvorm
2,5 ml
Toedieningsvorm
Vernevelvloeistof 'Nebules'
Sterkte
2 mg/ml
Verpakkingsvorm
2,5 ml
Toedieningsvorm
Vernevelvloeistof
Sterkte
5 mg/ml
Verpakkingsvorm
20 ml

Conserveermiddel: benzalkoniumchloride.

Uitleg symbolen

Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

Advies

Niet-medicamenteuze adviezen bij astma bestaan uit stoppen met roken, voldoende beweging, vermijding van prikkels en gewichtsreductie bij obesitas. Bij minder frequente astmaklachten (≤ 2×/week) is 'zo nodig'-gebruik van een kortwerkend β2-sympathicomimeticum (zoals salbutamol) aangewezen. Bij frequentere klachten (≥ 3×/week) en vaker gebruik van een kortwerkend β2-sympathicomimeticum, is onderhoudsbehandeling met een inhalatiecorticosteroïd (ICS) geïndiceerd. Indien hiermee onvoldoende astmacontrole wordt bereikt, kan een langwerkend β2-sympathicomimeticum worden toegevoegd aan de onderhoudsbehandeling met ICS.

Bij een niet-ernstige exacerbatie van astma wordt een kortwerkend β2-sympathicomimeticum gegeven. Bij volwassenen kan bij een niet-ernstige exacerbatie ook een tijdelijke verhoging van de inhalatiecorticosteroïden worden overwogen. Bij een ernstige exacerbatie van astma wordt salbutamol en eventueel ipratropium (via dosisaerosol of verneveling) gegeven. Tevens wordt een kuur met een oraal corticosteroïd (prednisolon) gegeven. Bij patiënten met ernstige dyspneu én slikproblemen, kan éénmalig dexamethason i.m. worden toegediend.

Bij COPD zijn de belangrijkste stappen bij de behandeling: stoppen met roken en voldoende bewegen. In eerste instantie (bij een lichte ziektelast) start met een kortwerkende luchtwegverwijder: ipratropium of een β2-sympathicomimeticum (zoals salbutamol). Bij aanhoudende klachten en/of exacerbaties is onderhoudsbehandeling met een langwerkende luchtwegverwijder (parasympathicolyticum, β2-sympathicomimeticum) aangewezen. Bij frequente ernstige exacerbaties (≥ 2 behandelingen/jaar of ≥ 1 ziekenhuisopname/jaar) kan naast de langwerkende luchtwegverwijder een proefbehandeling met inhalatiecorticosteroïden worden gestart. Bij de keuze van een inhalator spelen patiëntgebonden factoren, zoals coördinatie en inspiratiekracht, een belangrijke rol voor het behalen van een optimaal effect.

Bij een niet-ernstige exacerbatie van COPD wordt bij onvoldoende effect van luchtwegverwijders in maximale dosering, een oraal corticosteroïd (prednisolon) gegeven. Bij een ernstige exacerbatie van COPD wordt salbutamol en eventueel ipratropium (via dosisaerosol of verneveling) gegeven. Tevens wordt een kuur met een oraal corticosteroïd (prednisolon) gegeven. Bij patiënten met ernstige dyspneu én slikproblemen, kan éénmalig dexamethason i.m. worden toegediend.

Voor een optimaal effect van geneesmiddelen bij astma en chronisch obstructieve longziekte (COPD) is een juiste inhalatietechniek onontbeerlijk. Bij de keuze van een inhalator speelt de voorkeur van de patiënt een belangrijke rol. Bij volwassenen en kinderen vanaf 7 jaar verdienen poederinhalatoren de voorkeur. Zij zijn even effectief als dosisaerosolen en geven minder aanleiding tot een niet juiste uitvoering van de inhalatie. Voor kinderen tot 7 jaar en patiënten met een geringe inspiratiekracht (bv. bij COPD) blijft echter een dosisaerosol met inhalatiekamer (bv. 'Babyhaler', 'Volumatic') gewenst.

Indicaties

  • Bronchospasmen bij astma en COPD;
  • Acute exacerbaties van astma of COPD; status asthmaticus;
  • Profylaxe van inspannings- en allergeen-geïnduceerd astma.

Gerelateerde informatie

Dosering

Klap alles open Klap alles dicht

Bronchospasmen bij astma:

Volwassenen en kinderen ≥ 12 jaar:

Dosisaerosol: 100–200 microg, zo nodig, max. 800 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Cyclocaps:' 200–400 microg, zo nodig 3–4×/dag, max. 1600 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Diskus:' 200 microg, zo nodig, max. 800 microg per dag. Inhalatiepoeder 'Novolizer:' 100 microg, zo nodig, max. 800 microg/dag.

Kinderen 7–11 jaar:

Inhalatiepoeder 'Cyclocaps' 200 microg, zo nodig 3–4×/dag, max. 800 microg/dag.

Kinderen 6–12 jaar:

Inhalatiepoeder 'Novolizer': 100 microg, zo nodig, max. 400 microg/dag.

Kinderen 4–11 jaar:

Dosisaerosol: 100–200 microg, zo nodig, max. 400 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Diskus' 200 microg zo nodig, max. 800 microg/dag.

Kinderen < 4 jaar:

Dosisaerosol: 100 microg via de Babyhaler, zo nodig na 5 min herhalen.

Bronchospasmen bij COPD:

Volwassenen:

Dosisaerosol: 100–200 microg, zo nodig max. 800 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Cyclocaps' : 200–400 microg 3–4×/dag, max. 1600 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Diskus' : 200 microg, zo nodig, max. 800 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Novolizer': 100 microg, zo nodig, max. 800 microg/dag.

Ernstige exacerbatie van astma/COPD of status asthmaticus (vernevelvloeistof):

Volwassenen en kinderen ≥ 12 jaar:

Intermitterende toediening onverdunde vernevelvloeistof: 10 mg gedurende 3–5 minuten toedienen (of tot aerosolvorming stopt) door middel van een positieve-drukventilator, zo nodig max. 4×/dag herhalen. Intermitterende toediening verdunde vernevelvloeistof: 2,5–5 mg verdunnen tot een eindvolume van 2 of 2,5 ml, toedienen met een geschikte vernevelaar gedurende ca. 10 minuten (of tot aerosolvorming stopt). Continue toediening verdunde vernevelvloeistof: de vernevelvloeistof verdunnen tot 50–100 microg/ml en toedienen met een geschikte vernevelaar (Bird, Puritan, De Vilbiss of andere vernevelaar in combinatie met een geschikt gelaatsmasker). Bij ernstige bronchospasmen heeft een positieve drukventilator met zuurstofrijke lucht de voorkeur; de toedieningssnelheid is 1–2 mg/uur. Nebules: 2,5 mg toedienen gedurende 3 min in zuurstofrijke lucht door middel van een positieve-drukventilator. Zo nodig de dosering verhogen tot 5 mg, max. 4×/dag toepassen. Bij ernstige luchtwegobstructie bij volwassenen tot 40 mg/dag onder medisch toezicht in een ziekenhuis.

Kinderen 1,5–11 jaar:

Intermitterende toediening verdunde vernevelvloeistof: 2,5 mg verdunnen tot een eindvolume van 2 of 2,5 ml, toedienen met een geschikte vernevelaar gedurende ca. 10 minuten (of tot aerosolvorming stopt). Zo nodig de dosering verhogen tot 5 mg, max. 4×/dag toepassen. Nebules: 2,5 mg toedienen gedurende 3 min in zuurstofrijke lucht door middel van een positieve-drukventilator. Zo nodig de dosering verhogen tot 5 mg; max. 4×/dag toepassen.

Ernstige exacerbatie zonder alarmsymptomen van astma of COPD (dosisaerosol):

Volwassenen:

Volgens de NHG-Standaard Astma bij volwassenen (2015) en COPD (2015): Dosisaerosol: 100 microg/keer in voorzetkamer; 5× inademen. Procedure na enkele minuten 4-10× herhalen. Bij onvoldoende effect combineren met ipratropium#doseringen dosisaerosol. Zie voor meer informatie de NHG-Standaarden Astma bij volwassenen en COPD.

Kinderen:

Volgens de NHG-Standaard Astma bij kinderen (2014): Dosisaerosol: 100 microg/keer in voorzetkamer; 4-8 inhalaties (1 inhalatie per keer; 5× inademen). Procedure na een kwartier herhalen. Zie voor meer informatie de NHG-Standaard Astma bij kinderen.

Profylaxe inspannings- of allergeen-geïnduceerd astma:

Algemene informatie:

Toedienen 10–15 minuten vóór de inspanning of blootstelling.

Volwassenen en kinderen ≥ 12 jaar:

Dosisaerosol, inhalatiepoeder 'Novolizer' of 'Diskus': 200 microg, zo nodig, max. 800 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Cyclocaps': 200–400 microg, zo nodig 3–4×/dag, max. 1600 microg/dag.

Kinderen 7-11 jaar:

Inhalatiepoeder 'Cyclocaps' : 200 microg, zo nodig 3–4×/dag, max. 800 microg/dag.

Kinderen 6-12 jaar:

Inhalatiepoeder 'Novolizer': 100 microg, zo nodig herhalen, max. 400 microg/dag.

Kinderen 4–11 jaar:

Dosisaerosol: 100–200 microg, zo nodig, max. 800 microg/dag. Inhalatiepoeder 'Diskus' 200 microg zo nodig, max. 800 microg/dag.

De dosisaerosol kan worden voorzien van een voorzetkamer.

De vernevelvloeistof toepassen bij acute behandeling van exacerbaties van astma en COPD bij voldoende 'tidal volume' (ca. 400 ml); bij status asthmaticus dient men de vernevelvloeistof toe met positieve drukbeademing ná intubatie.

De nebules zijn bedoeld voor onverdund gebruik, de vernevelvloeistof verdunnen met fysiologische zout tot een eindvolume van 2–2,5 ml.

Bijwerkingen

Vaak (1-10%): tachycardie. Hoofdpijn. Duizeligheid. Zweten. Rusteloosheid. Brandend gevoel van de tong, smaakverandering (slechte, onprettige of ongebruikelijke smaak), misselijkheid. Fijne tremor van handen en vingers (vooral bij hoge doses).

Soms (0,1–1%): palpitaties. Spierkrampen. Irritatie van mond en keel.

Zelden (0,01-0,1%): perifere vasodilatatie. Tachycardie, aritmieën (atriumfibrilleren, supraventriculaire tachycardie, extrasystolen), angina pectoris, bloeddrukverandering. Hoesten, paradoxale bronchospasmen. Hyperactief gedrag, hallucinaties. Hypokaliëmie, hyperglykemie, toename van insuline, vrije vetzuren, glycerol en ketonlichamen in het bloed.

Zeer zelden (< 0,01%):trombocytopenie. Myocardischemie. Overgevoeligheidsreacties (dermatitis, jeuk, urticaria en erytheem, angio-oedeem). Collaps. Lactaatacidose (na verneveling van hoge doses, voornamelijk bij een acute exacerbatie van astma). Nefritis. Overprikkelbaarheid, slaapstoornissen.

Verder is gemeld: tandcariës.

Interacties

β-Blokkers, in het bijzonder niet-selectieve, antagoneren de werking van salbutamol; gebruik van niet-selectieve β-blokkers (zoals propranolol) zo mogelijk vermijden.

Een additief effect (t.o.v. alleen salbutamol) kan optreden door combinatie met andere sympathicomimetica (zoals efedrine) of met anticholinergica.

Gelijktijdig gebruik van vernevelde salbutamol en ipratropiumbromide kan een aanval van nauwe-kamerhoekglaucoom veroorzaken.

Bij anesthesie met gehalogeneerde koolwaterstoffen is er meer kans op aritmieën.

Bij gelijktijdig gebruik met kinidine, disopyramide, fenothiazinen, antihistaminica en tricyclische antidepressiva kan verlenging van het QTc-interval optreden en is er meer kans op ventriculaire aritmieën.

Hypokaliëmie kan eerder optreden bij gelijktijdig gebruik van diuretica, corticosteroïden of theofylline; controleer de kaliumspiegel. Als gevolg van hypokaliëmie kan het effect van digoxine worden versterkt; aritmieën kunnen optreden.

Zwangerschap

Teratogenese: Geen aanwijzingen voor schadelijkheid (ruime ervaring).
Farmacologisch effect: Bij systemisch gebruik kan foetale tachycardie ontstaan. Bij inhalatie van salbutamol wordt slechts een geringe hoeveelheid systemisch opgenomen.
Advies: Kan overeenkomstig het voorschrift worden gebruikt.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Waarschijnlijk, in kleine hoeveelheden; een effect bij de zuigeling is echter onwaarschijnlijk vanwege de geringe opname na inhalatie.
Farmacologisch effect: Jarenlange ervaring met inhalatie van salbutamol tijdens het geven van borstvoeding laat geen nadelige effecten bij de zuigeling zien.
Advies: Kan volgens voorschrift worden gebruikt.

Contra-indicaties

Er zijn van dit middel geen relevante contra-indicaties bekend.

Waarschuwingen en voorzorgen

Inhalatie-β2-sympathicomimetica dienen als 'zo nodig' te worden toegepast. Toenemend gebruik van kortwerkende bronchusverwijdende middelen duidt op een vermindering van controle; het behandelschema dient te worden aangepast.

Bij optreden van paradoxale bronchospasmen met een onmiddellijke toename van dyspneu na inhalatie de therapie staken en een ander type snelwerkende bronchusverwijder gebruiken.

Gebruik van hoge doses vermijden bij hypertensie en hyperthyreoïdie. Vanwege kans op hyperglykemie voorzichtig zijn bij verminderde glucosetolerantie en manifeste diabetes mellitus.

Bij verneveling de plasmakaliumspiegel controleren, vanwege de kans op potentieel ernstige hypokaliëmie. Hypoxie vergroot de kans op hypokaliëmie. Bij verneveling tevens controleren op het ontstaan van een stijging van de serumlactaatwaarden en daaruit voortvloeiende metabole acidose (m.n. na toediening van hoge doses bij een acute exacerbatie van astma).

In verband met mogelijk optreden van tandcariës bij kinderen letten op goede mondhygiëne en regelmatig het gebit laten controleren.

Wees voorzichtig bij hartaandoeningen zoals ernstig hartfalen, ritmestoornissen en ischemisch hartlijden, omdat sympathicomimetica cardiovasculaire bijwerkingen kunnen hebben. Bij bestaand hartlijden de patiënt erop wijzen contact met de arts op te nemen bij het optreden van pijn in de borststreek of andere symptomen van verergering van de hartaandoening. Gebruik bij aangeboren lange-QT-intervalsyndroom (LQTS) wordt ontraden.

Bij toediening per Volumatic komt in vergelijking met de gewone dosisaerosol meer salbutamol in de longen; houdt hiermee rekening bij de dosering.

Overdosering

Symptomen
Cardiovasculaire symptomen: tachycardie, palpitaties, hypo- of hypertensie, beklemd gevoel op de borst, aritmieën (vooral bij hypokaliëmie). Centrale symptomen: sterke tremoren (met name van de handen, maar ook van het hele lichaam), misselijkheid, duizeligheid, rusteloosheid, slapeloosheid, en soms psychotische reacties. Verder kunnen optreden: hypokaliëmie, hyperglykemie, hyperlipidemie, hyperketonemie, lactaatacidose.

Therapie
zie voor de behandeling de monografie op vergiftigingen.info.

Eigenschappen

β-Sympathicomimeticum met selectieve werking op de β2-adrenerge receptoren. Bij hoge doses neemt de selectiviteit af en grijpt het ook aan op β1-receptoren. Stimulatie van de β2-receptoren leidt tot vorming van cyclisch AMP (cAMP) en proteïnekinase A (PKA). Dit leidt in de longen tot relaxatie van de bronchiale gladde spiercellen en daardoor bronchusverwijding. Werking: binnen 5 min na inhalatie, max. na 30–90 min. Werkingsduur: 4–6 uur, bij profylaxe inspanningsastma ca. 2 uur.

Kinetische gegevens

Resorptiede fractie in de longen (en de per abuis ingeslikte fractie) worden goed geresorbeerd.
Faerosol, inhalatiepoeder "Cyclocaps" of "Diskus" en vernevelvloeistof: longdepositie 10-20%; inhalatiepoeder "Novolizer": 20-47%.
Overiggroot 'first pass'-effect (vnl. in de darmwand).
Eliminatievnl. via de nieren.
T 1/2el4–6 uur.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

salbutamol (inhalatie) hoort bij de groep bèta2-sympathicomimetica.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook