albendazol

Samenstelling

Eskazole GlaxoSmithKline bv

Toedieningsvorm
Tablet
Sterkte
400 mg

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

albendazol vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

De werking van anthelminthica is min of meer specifiek voor het type worminfectie. De keuze van het middel wordt daarom op geleide van de diagnose gemaakt. Bij enterobiasis en infectie met de varkenslintworm zijn hygiënische maatregelen noodzakelijk om herbesmetting van de gastheer en besmetting van huisgenoten te voorkomen.

Albendazol is bij een mijnworminfectie (Ancylostomiasis) (offlabel) het middel van eerste keus. Zie voor toepassing van albendazol bij andere worminfecties de NVP-richtlijn Parasitaire infecties.

Indicaties

  • Behandeling van hydatide cysten, veroorzaakt door Echinococcus granulosus of Echinococcus multilocularis indien een operatieve ingreep onmogelijk is.
  • Pre- of postoperatieve toevoeging bij operatieve ingrepen wegens bovenstaande.
  • Offlabel bij:
    • ascariasis (veroorzaakt door een spoelworm);
    • enterobiasis (ookwel oxyuriasis, aarsmade-infectie of -besmetting);
    • mijnworminfectie (ancylostomiasis);
    • strongyloidiasis;
    • trichuriasis (veroorzaakt door een zweepworm);
    • andere parasitaire infecties.

Gerelateerde informatie

Dosering

Let op: De therapeutische breedte van albendazol is klein en wordt geschat op een factor 3; daarom de geadviseerde hoogte van de dosering en de behandelduur niet overschrijden om chronische overdosering te voorkomen.

De tablet bevat een breukstreep, zodat per 200 mg gedoseerd kan worden; hierdoor kan niet altijd een doseervoorschrift voor kinderen opgevolgd worden.

Klap alles open Klap alles dicht

Behandeling van hydatide cysten indien operatie niet mogelijk is (inoperabele of multipele cysten):

Volwassenen met lichaamsgewicht > 60 kg:

Volgens de fabrikant: 400 mg 2×/dag gedurende 28 dagen (= kuur). Hierna 14 dagen wachten alvorens een nieuwe kuur te beginnen. Maximaal 3 kuren.

Zie voor de dosering en behandelduur bij volwassenen (lichaamsgewicht niet gespecificeerd) ook het SWAB-advies echinococcose. De behandelduur is o.a. afhankelijk van de soort echinococcus en de grootte van de (vitale) jonge cysten.

Volwassenen met lichaamsgewicht < 60 kg en kinderen > 6 jaar:

Volgens de fabrikant: 15 mg/kg lichaamsgewicht per dag verdeeld over 2 doses gedurende 28 dagen (= kuur); de dosis afronden naar het dichtstbijzijnde veelvoud van 200 mg (halve tablet). Maximaal 800 mg/dag verdeeld over 2 doses. Hierna 14 dagen wachten alvorens een nieuwe kuur te beginnen. Maximaal 3 kuren.

Algemeen:

Volgens de fabrikant: Indien bij inoperabele en multipele cysten na 3 kuren geen resultaat is geboekt, is verdere behandeling waarschijnlijk niet effectief.

Zie voor de dosering en behandelduur bij volwassenen ook het SWAB-advies echinococcose. De behandelduur is o.a. afhankelijk van de soort echinococcus en de grootte van de (vitale) jonge cysten.

Preoperatief bij hydatide cysten door echinokokken:

Volgens de fabrikant: 2 kuren van 28 dagen vóór de operatie. Indien operatie noodzakelijk is vóór beëindiging van de 2 kuren, zo lang mogelijk geven tot de operatie, echter nooit langer dan 28 dagen.

Zie ook het SWAB-advies echinococcose, omdat deze een andere behandelduur aangeeft.

Peri- en postoperatief bij hydatide cysten door echinokokken:

Volgens de fabrikant: na de operatie 2 kuren van 28 dagen geven, als alleen een korte preoperatieve kuur is gegeven en wanneer onmiddellijke operatie noodzakelijk is. Tussen de kuren een medicatievrije periode hanteren van 14 dagen.

Zie ook het SWAB-advies echinococcose, omdat deze een andere behandelduur aangeeft.

Offlabel: Ascariasis:

Volwassenen:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 4): eenmalig 400 mg.

Kinderen 1–17 jaar:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 4): eenmalig 15 mg/kg lichaamsgewicht (max. dosis 400 mg).

Offlabel: Enterobiasis:

Volwassenen:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 21): eenmalig 400 mg. Deze behandeling op dag 14 herhalen.

Kinderen 12 maanden–17 jaar:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 21): eenmalig 15 mg/kg lichaamsgewicht (max. 400 mg). Deze behandeling op dag 14 herhalen.

Offlabel: Mijnworminfectie (ancylostomiasis):

Volwassenen en kinderen > 6 jaar:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 36); 400 mg 1×/dag gedurende 3 dagen.

Kinderen 1–6 jaar:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 36): 200 mg eenmalig voor kinderen van 1–2 jaar; 400 mg eenmalig voor kinderen > 2 jaar.

Offlabel: Strongyloidiasis:

Volwassenen en kinderen > 6 jaar:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 47): 400 mg 2×/dag gedurende 7 dagen, bij hyperinfectie of immuunsuppressie gedurende 14 dagen. Behandelduur hyperinfectie in immuungecompromitteerde patiënt onbekend, aannemelijk veel langer. Gezien het risico van recidief: overweeg een onderhoudsbehandeling (1 dosis per 2–4 weken) en/of regelmatige controle van de feces.

Kinderen 1–6 jaar:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 47): 2×/dag 7,5 mg/kg lichaamsgewicht (max. 2×/dag 400 mg) gedurende 7 dagen, bij hyperinfectie of immuunsuppressie gedurende 14 dagen. Behandelduur hyperinfectie in immuungecompromitteerde patiënt onbekend, aannemelijk veel langer. Gezien het risico van recidief: overweeg onderhoudsbehandeling (1 dosis per 2–4 weken) en/of regelmatige controle van de feces.

Offlabel: Trichuriasis:

Volwassenen:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 60): 400 mg 1×/dag gedurende 3 dagen.

Kinderen 12 maanden–17 jaar:

Volgens de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie, p. 60); 15 mg/kg lichaamsgewicht 1×/dag, gedurende 3 dagen.

Offlabel: bij andere parasitaire infecties:

Volwassenen en kinderen:

Zie hiervoor de therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, januari 2018, Nederlandse vereniging voor parasitologie). De verschillende (worm-)infecties zijn grofweg gesorteerd op alfabet.

Toedieningsinformatie: de tablet innemen tijdens een maaltijd met wat water. Bij slikproblemen kan de tablet worden gekauwd of fijngemaakt.

Bijwerkingen

Zeer vaak (> 10%): hoofdpijn. Lichte tot matige stijging van leverenzymwaarden (reversibel).

Vaak (1-10%): duizeligheid. Koorts, reversibele alopecia.

Soms (0,1-1%): misselijkheid, braken, buikpijn. Hepatitis. Leukopenie.

Zelden (0,01-1%): overgevoeligheidsreacties zoals huiduitslag, jeuk, urticaria.

Zeer zelden (< 0,01%): erythema multiforme, Stevens-Johnson-syndroom (SJS). Aplastische anemie, agranulocytose, pancytopenie (vooral bij leveraandoeningen, waaronder hepatische echinokokkose).

Verder is gemeld: icterus.

Interacties

Ritonavir, fenytoïne, carbamazepine en fenobarbital kunnen de plasmaspiegels verlagen van de actieve metaboliet van albendazol, albendazolsulfoxide. De klinische relevantie hiervan is onbekend, maar dit zou kunnen leiden tot verminderde werkzaamheid, in het bijzonder bij de behandeling van systemische helminthiasis. Controleer op werkzaamheid; alternatieve doseerschema's of een andere therapie kan nodig zijn.

De plasmaconcentratie van albendazolsulfoxide kan stijgen door dexamethason en praziquantel.

Zwangerschap

Teratogenese: Beperkte ervaring bij de mens heeft geen nadelige effecten laten zien. Bij dieren in therapeutische doseringen teratogeen en embryotoxisch gebleken.
Advies: Alleen op strikte indicatie (voor de behandeling van echinokokkose) gebruiken. Volgens SWAB is toepassing tijdens de zwangerschap echter gecontra-indiceerd.
Overig: Raad vruchtbare vrouwen aan om effectieve anticonceptie te gebruiken gedurende en tot één maand na de behandeling. Vóór aanvang van de behandeling en voorafgaand aan eventuele volgende kuren zwangerschap uitsluiten.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Ja, in minimale hoeveelheden. De biologische beschikbaarheid van albendazol is beperkt (< 5%).
Farmacologisch effect: Nadelige effecten bij de zuigeling zijn niet waarschijnlijk.
Advies: Kan waarschijnlijk veilig worden gebruikt.

Contra-indicaties

Voor contra-indicaties zie de rubriek Zwangerschap.

Waarschuwingen en voorzorgen

Leverfunctie: vóór elke kuur en iedere 2 weken gedurende de behandeling een leverfunctietest uitvoeren. Bij stijging van de leverenzymspiegels tot > 2× ULN de behandeling staken; na normalisatie kan de behandeling opnieuw worden begonnen, wel wordt dan frequentere bepaling van leverenzymen aanbevolen (wekelijks). Wees voorzichtig bij een pre-existent gestoorde leverfunctie, omdat albendazol snel wordt gemetaboliseerd door de lever; een duidelijk effect op de farmacokinetiek kan verwacht worden.

Bloedbeeld: voorafgaand aan en tijdens elke behandelcyclus het bloedbeeld bepalen. Patiënten met leveraandoeningen, waaronder hepatische echinokokkose, blijken vatbaarder te zijn voor beenmergremming; bij hen het bloedbeeld extra zorgvuldig controleren. De behandeling staken indien het totale aantal bloedcellen klinisch significant afneemt.

Onderzoeksgegevens en ervaring: er is met albendazol weinig ervaring opgedaan bij botcysten of cysten in het hart of centrale zenuwstelsel. De toepassing bij kinderen < 6 jaar is in Nederland niet geregistreerd en daarmee offlabel, daarom geeft de fabrikant aan het bij deze leeftijdsgroep niet toe te passen. De therapierichtlijn parasitaire infecties (doc 0,8 MB, van de Nederlandse vereniging voor parasitologie) geeft echter aan dat albendazol wereldwijd uitvoerig wordt gebruikt bij kinderen 1–6 jaar, zodat het gebruik bij deze doelgroep overwogen kan worden. Er is weinig ervaring bij een leeftijd ≥ 65 jaar.

Eigenschappen

Albendazol, een benzimidazolcarbamaat, is een anthelminthicum met een larvicide, ovicide en vermicide werking. Albendazol interfereert met de cellulaire tubulinevorming in de darm van wormen door specifiek te binden aan tubuline, wat leidt tot degeneratieve veranderingen in de darm. Hierdoor worden de glucose-opname en de spijsverteringsfuncties van de worm zodanig verstoord dat een autolytisch proces in gang wordt gezet.

Het is vooral werkzaam tegen hydatide cysten van Echinococcus granulosus of (in mindere mate) Echinococcus multilocularis (kleine lintwormsoorten), met name tegen de lever-, long- en peritoneale cysten.

Ook werkzaam tegen: Ascaris lumbricoides, Enterobius vermicularis, Trichuris trichiura en haakwormen.

Kinetische gegevens

Resorptiegering. Albendazol is slecht wateroplosbaar.
F< 5%. Uitgebreid 'first pass'-effect. Bij inname met een vetrijke maaltijd is de plasmaspiegel van de actieve metaboliet albendazolsulfoxide verhoogd.
OverigDe actieve metaboliet wordt wijd verspreid in het lichaam aangetroffen zoals in de gal, lever, cystewand en het cysteus vocht, de urine en tevens in cerebrospinaalvocht.
Metaboliseringdoor CYP3A4 snel en uitgebreid in de lever tot o.a. actief albendazolsulfoxide; deze wordt door CYP3A4 verder gemetaboliseerd tot albendazolsulfon.
Eliminatieals metabolieten, deels geconjugeerd, vnl. met de gal, voor een klein deel met de urine. De uitscheiding uit de cysten duurt enkele weken.
T 1/2elca. 8½ uur (actieve metaboliet), langer bij verminderde leverfunctie.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

albendazol hoort bij de groep anthelminthica.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Indicaties

Externe links