miconazol (cutaan)

Samenstelling

Daktarin crème/poeder (nitraat) XGVSOTC Johnson & Johnson Consumer bv

Toedieningsvorm
Crème (2%)
Sterkte
20 mg/g
Verpakkingsvorm
15 g, 30 g

Conserveermiddel: benzoëzuur.

Toedieningsvorm
Poeder (2%)
Sterkte
20 mg/g
Verpakkingsvorm
20 g

Daktarin nagellak (base) XGVSOTC Johnson & Johnson Consumer bv

Toedieningsvorm
Nagellak (2%)
Sterkte
20 mg/g
Verpakkingsvorm
30 ml

Basis: alcoholische oplossing.

Miconazol crème/strooipoeder (nitraat) XGVSOTC Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Crème, hydrofiel (2%)
Sterkte
20 mg/g
Verpakkingsvorm
30 g

Conserveermiddel: benzoëzuur.

Toedieningsvorm
Strooipoeder (2%)
Sterkte
20 mg/g
Verpakkingsvorm
20 g

Miconazol zalf/zinkoxidesmeersel FNA (nitraat) XGVS Formularium der Nederlandse Apothekers

Toedieningsvorm
Zalf (2%)
Sterkte
20 mg/g

Basis: cetomacrogolzalf FNA.

Toedieningsvorm
Smeersel (2%)
Sterkte
20 mg/g

Basis: zinkoxidesmeersel FNA. Bevat tevens: propyleenglycol.

Miconazol zinkoxidekalkwaterzalf FNA (base) XGVS Formularium der Nederlandse Apothekers

Toedieningsvorm
Zalf (2%)
Sterkte
20 mg/g

Basis: zinkoxidekalkwaterzalf (ZOK-zalf FNA).

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

miconazol (cutaan) vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Dermatomycosen: Oppervlakkige tinea-infecties worden met een lokaal antimycoticum (imidazoolderivaat of terbinafine) behandeld. Bij oppervlakkige Candida-infecties heeft een imidazoolderivaat de voorkeur. Tinea pedis met mocassinpatroon wordt behandeld met oraal terbinafine. Pityriasis versicolor kan worden behandeld met seleensulfide of een lokaal imidazoolderivaat. Medicamenteuze behandeling van onychomycosen is meestal niet nodig. Desgewenst kan worden behandeld met oraal terbinafine (teennagels) of oraal itraconazol (vingernagels). Diepe dermatomycosen worden behandeld met oraal terbinafine.

Indien de zuigeling wordt behandeld voor spruw, de tepels van de moeder met miconazolcrème behandelen om herinfectie bij het kind te voorkómen. De crème heeft de voorkeur boven de zalf, omdat deze beter afwasbaar is. Zie ook orofaryngeale candidiasis.

Bij luierdermatitis en het vermoeden van een secundaire Candida-infectie wordt behandeling met miconazolcrème aanbevolen; zie voor meer informatie de farmacotherapeutische richtlijn Luierdermatitis (2006) van het NHG.

Offlabel: Bij erythrasma komt, indien niet-medicamenteuze adviezen onvoldoende werkzaam zijn, lokaal miconazol als eerste in aanmerking.

Offlabel: Bij 'pitted keratolysis' komt, indien niet-medicamenteuze adviezen geen effect hebben, lokaal miconazol bij kinderen < 12 jaar als eerste in aanmerking. Bij kinderen ≥ 12 jaar en bij volwassenen komt miconazol in aanmerking indien clindamycine/benzoylperoxide onvoldoende effect heeft.

Indicaties

  • Dermatomycosen veroorzaakt door dermatofyten en gisten (bv. Candida spp.) zoals o.a.:
    • tinea pedis;
    • nattende schimmelinfecties bv. in huidplooien en tussen de tenen (ZOK-zalf FNA, smeersel FNA);
    • luierdermatitis die gepaard gaat met een superinfectie door Candida-species (smeersel FNA).
  • Onychomycosen veroorzaakt door dermatofyten en gisten (bv. Candida spp.);
  • Offlabel: Erythrasma zonder uitgebreide laesies en hinderlijke klachten, zoals irritatie of jeuk;
  • Offlabel: 'Pitted keratolysis', indien niet-medicamenteuze adviezen en de behandeling van hyperhidrose geen effect hebben.

Gerelateerde informatie

Dosering

Let op! De nagellak bevat alcohol en is ontvlambaar.

Klap alles open Klap alles dicht

Dermatomycosen:

Volwassenen en kinderen:

Crème, zalf FNA, strooipoeder: 1–2×/dag dun aanbrengen op het aangedane huidgedeelte en inwrijven. De behandeling continueren tot ca. 7-10 dagen na het verdwijnen van de huidaandoening (meestal na 2–6 weken). Indien twee weken na beginnen van de behandeling geen verbetering opgetreden is, de diagnose en behandeling heroverwegen.

Bij tinea pedis voor elke toepassing de voeten goed wassen, eventuele schilfers verwijderen en zorgvuldig drogen. Vervolgens 1×/dag insmeren en tevens 1×/dag een beetje poeder strooien, vooral tussen de tenen en eventueel ook in de (schone) sokken en schoenen. Na aanbrengen de schone sokken aantrekken. Smeersel FNA, ZOK-zalf FNA: aanbrengen bij nattende schimmelinfecties tussen de tenen.

Nattende schimmelinfecties (bv. in huidplooien, tussen tenen): Smeersel FNA, ZOK-zalf FNA: 1–2×/dag dun aanbrengen op de aangedane huid. De behandeling voortzetten tot 1 week na het verdwijnen van de infectie (meestal na 2-6 weken).

Luierdermatitis

Kinderen > 2 maanden:

Smeersel FNA:: 1–2×/dag dun aanbrengen op het aangedane huidgedeelte en inwrijven. De behandeling voortzetten tot 1 week na het verdwijnen van de huidaandoening, meestal gedurende 2 weken.

Onychomycosen:

Volwassenen en kinderen:

Daktarin nagellak: de geïnfecteerde nagels zo kort mogelijk knippen. Voor elke applicatie de nagel schoonmaken met aceton. Een weinig nagellak 1–2×/dag op de geïnfecteerde nagel en/of het nagelbed aanbrengen; de nagellak laten drogen. De behandeling ononderbroken voortzetten, ook na het loskomen van de geïnfecteerde nagel (meestal na 2–3 weken), tot hergroei van een gezonde nagel en gehele genezing zijn opgetreden (meestal na 32 weken). Als na twee maanden geen verbetering opgetreden is, de diagnose en behandeling heroverwegen.

Miconazol crème, strooipoeder: de geïnfecteerde nagels zo kort mogelijk knippen. Voor elke applicatie de nagel schoonmaken met aceton. Een weinig crème of strooipoeder 1–2×/dag op de geïnfecteerde nagel en het nagelbed aanbrengen en de nagel afdekken met een niet-geperforeerde hechtpleister. De behandeling ononderbroken voortzetten, ook na het loskomen van de geïnfecteerde nagel (meestal na 2–3 weken), tot hergroei van een gezonde nagel en gehele genezing zijn opgetreden (meestal na 32 weken). Als na twee maanden geen verbetering opgetreden is, de diagnose en behandeling heroverwegen.

Offlabel: Erythrasma:

Volwassenen en kinderen:

Volgens de NHG-Standaard Bacteriële huidinfecties: crème 2×/dag dun aanbrengen tot de aandoening genezen is, 2-6 weken.

Offlabel: 'pitted keratolysis':

Volwassenen en kinderen:

Volgens de NHG-standaard Bacteriële huidinfecties: crème 2×/dag dun aanbrengen gedurende 2–6 weken.

Toedieningsinformatie: bij de behandeling van dermatomycosen preparaten aanbrengen tot circa 2 cm buiten het aangedane huidgedeelte. Smeersel en ZOK-zalf voor gebruik omroeren. Bij gebruik van het strooipoeder inhalatie vermijden, vooral bij kinderen. Contact met ogen, behandeling op een groot oppervlak, op en nabij slijmvliezen of onder occlusie vermijden. Zie voor meer toedieningsinformatie de rubriek Waarschuwingen en voorzorgen.

Bijwerkingen

Lokaal: Soms (0,1-1%): jeuk, irritatie, branderig of warm gevoel, hypopigmentatie, ontsteking van de huid.

Verder zijn gemeld: roodheid, huiduitslag, urticaria, contacteczeem.

Systemisch: Verder zijn gemeld: allergische reacties inclusief anafylactische reacties, angioneurotisch oedeem.

Interacties

Miconazol remt CYP3A4 en CYP2C9. Miconazol versterkt het effect van vitamine K-antagonisten, hierdoor neemt de stollingstijd toe; gelijktijdige toediening is gecontra-indiceerd aangezien ook bij cutaan gebruik van miconazol ernstige INR-stijgingen zijn gemeld.

Ondanks de geringe resorptie, kan niet worden uitgesloten dat het effect van orale bloedglucoseverlagende middelen en fenytoïne kan toenemen.

Zwangerschap

Teratogenese: Ruime ervaring bij de mens heeft geen nadelige effecten laten zien.
Farmacologisch effect: Bij lokaal gebruik is de resorptie via de huid zeer gering en is de systemische beschikbaarheid zeer laag.
Advies: Kan volgens voorschrift worden gebruikt.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Onbekend, maar detecteerbare hoeveelheden in de moedermelk zijn onwaarschijnlijk door de zeer geringe systemische resorptie.
Advies: Kan volgens voorschrift worden gebruikt.
Overig: Bij behandeling van de tepel deze wassen vóór het voeden.

Contra-indicaties

  • open wonden (strooipoeder);
  • brandwonden (ZOK-zalf FNA, Smeersel FNA);
  • overgevoeligheid voor imidazoolderivaten.

Zie voor meer contra-indicaties ook de rubriek Interacties.

Waarschuwingen en voorzorgen

Toedieningsinformatie: contact met de ogen vermijden. Vermijd gebruik op/nabij slijmvliezen, onder occlusie of op grote oppervlakken, vanwege een toenemende kans op systemische resorptie en ongewenste effecten. De crème bevat benzoëzuur dat licht irriterend is voor de huid, ogen en slijmvliezen. Vermijd inhalatie van het strooipoeder, vooral bij kinderen, om irritatie van de luchtwegen te voorkomen. Het strooipoeder bevat talk; deze niet op open wonden aanbrengen, vanwege de kans op granuloomvorming.

(Kruis)overgevoeligheid voor en kruissensibilisatie met andere imidazoolderivaten is mogelijk. Ernstige overgevoeligheidsreacties, waaronder anafylaxie en angio-oedeem, zijn gemeld; bij optreden van overgevoeligheidsreacties het gebruik staken.

Werkzaamheid: laat de patiënt contact opnemen indien na 2 weken behandeling van de huidmycose en na 2 maanden behandeling van de nagelinfectie geen enkele verbetering is opgetreden.

Bij luierdermatitis de aangetaste huid niet reinigen met geparfumeerde zeep of vochtige doekjes. De luierstreek zoveel mogelijk aan de lucht blootstellen.

Het smeersel en de ZOK-zalf kunnen moeilijk te verwijderen vlekken geven in kleding en beddegoed.

Overdosering

Bij accidentele orale inname van de nagellak kunnen, zeker bij kinderen, symptomen van alcoholintoxicatie optreden. Bij accidentele inhalatie van talkhoudend poeder bestaat kans op aspiratie, met als symptomen: niezen, hoesten, dyspneu, tachypneu, cyanose; longoedeem kan zich vertraagd (tot enkele uren na inhalatie) manifesteren. Ernstige aspiratie kan resulteren in ademhalingsstilstand. Neem voor informatie over een vergiftiging door orale inname van de nagellak of inhalatie van het strooipoeder contact op met het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum.

Eigenschappen

Imidazoolderivaat. Miconazol remt 14α-demethylase, wat leidt tot depletie van ergosterol, het belangrijkste sterol in de celmembraan van schimmels en gisten. Hierdoor ontstaan er veranderingen in de permeabiliteit en in de lipide componenten van de membraan waardoor essentiële celbestanddelen verloren gaan. Verlichting van de jeuk (dermatomycosen) treedt op voordat de eerste tekenen van genezing te zien zijn.

Het is werkzaam tegen de meeste voor de mens pathogene schimmels en gisten, o.a. de dermatofyten Trichophyton spp., Epidermophyton floccosum, Microsporum spp., gisten waaronder Candida spp. en Malassezia furfur. Miconazol is tevens werkzaam tegen een aantal Gram-positieve bacteriën waaronder Corynebacterium minutissimum, verwekker van erythrasma. Bij 'pitted keratolysis' speelt ook een corynebacterie (naast mogelijk andere bacteriën) een rol.

De combinatiepreparaten met zinkoxide (smeersel en de ZOK-zalf FNA) zijn vooral geschikt voor nattende schimmelinfecties (bv. in huidplooien en tussen de tenen). Zinkoxide werkt verkoelend, samentrekkend en indrogend op vochtige huidaandoeningen. Het beschermt de huid (bij luierdermatitis tegen irriterende stoffen uit de urine).

Kinetische gegevens

Resorptiezeer gering door een intacte huid. Percutane resorptie is aangetoond bij herhaaldelijke toediening bij kinderen met luiereczeem.
F< 1%.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

miconazol (cutaan) hoort bij de groep imidazolen, cutaan.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Indicaties

Externe links