Geneesmiddelen

Stofnaam

Geneesmiddel

Indicatie

Toediening

benzoylperoxide

Benzac, Benzoylperoxide

acne vulgaris

cutaan

ditranol/salicylzuur

Ditranol-Salicylzuur Collodium FNA

wratten

cutaan

resorcinol

Resorcinol

bacteriële huidinfecties

cutaan

salicylzuur (bij hyperkeratose)

Salicylzuur gel FNA, Salicylzuur zalf FNA

psoriasis

cutaan

salicylzuur (bij wratten)

Formule W, Salicylzuur FNA

wratten

cutaan

salicylzuur/melkzuur

Duofilm

wratten

cutaan

ureum

Calmurid OTC, Ureum créme/​vaselinecréme/​koelzalf/​zalf FNA, Ureum zalf watervrij FNA

cutaan

Een volledig overzicht van alle indicaties per geneesmiddel kunt u vinden in de geneesmiddelteksten.

Werking

Werkingsmechanisme

Keratolytica:

  • oxideren de disulfidebruggen in het keratine van het stratum corneum (benzoylperoxide);
  • beïnvloeden direct de intercellulaire adhesiestructuren (desmosomen) en verhinderen daarmee de adhesie tussen keratinocyten (salicylzuur ≥ 5%; bij hogere concentratie ≥ 17 % ontstaat tevens een caustisch effect);
  • verminderen de dichte structuur van de hoornlaag door hygroscopische en keratolytische eigenschappen (ureum).

Effect

Bij acne vulgaris:

  • afname in vorming en omvang van comedonen.

Het keratolytische effect staat niet op de voorgrond bij acne vulgaris.

Meer details:

Bij psoriasis en hyperkeratotische huidafwijkingen:

  • afname van hyperkeratotische plaques;
  • bevordering loslaten huidschilfers;
  • bevordering doordringend vermogen van (vaseline)crème/zalf in de huid.

Bij wratten:

  • verweking van de hoornlaag van de huid (keratolytisch effect);
  • aantasting en geleidelijke loslating hyperkeratotisch weefsel (m.n. caustisch effect).

Typerende bijwerkingen

Relatief frequent:

  • huidirritatie zoals branderigheid, roodheid, jeuk, schilfering, erytheem;
  • Resorcinol: reversibele bruinverkleuring van de huid.

Minder frequent

  • Salicylzuur en resorcinol: systemische toxiciteit is gemeld. Zie verder onder Meer informatie.

Meer informatie

Resorcinolintoxicatie: er zijn enkele meldingen waarbij bij het gebruik van grote hoeveelheden resorcinol in hoge concentraties (40–50 %) o.a. zweten, duizeligheid, collaps, schildklierfunctiestoornissen, neurotoxiciteit en paarszwarte urineverkleuring optraden als gevolg van percutane absorptie [1,2]. Uit voorzorg niet langer dan enkele weken op grote huidoppervlakken gebruiken vanwege het risico op systemische toxiciteit.

Salicylaatintoxicatie: systemische bijwerkingen na gebruik van salicylzuur op grote huidoppervlakken, op beschadigde huid en/of onder occlusie is mogelijk, zoals hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, zweten, snellere ademhaling, oorsuizen, verwardheid. Kinderen zijn hier extra gevoelig voor.

Literatuur:

  1. NVDV-Richtlijn Acneïforme dermatosen 2013.
  2. Aronson JK, et al. (eds). Meyler's side effects of drugs. 16th ed. Amsterdam: Elsevier, 2016.