Geneesmiddelenoverzicht P2Y12-remmers

Deze hoofdrubriek bevat 6 rubrieken:

P2Y12-remmers

Werking

Werkingsmechanisme

P2Y12-remmers:

  • remmen selectief en irreversibel (m.u.v. cangrelor en ticagrelor: reversibel) de P2Y12-ADP (adenosinedifosfaat)-receptor van trombocyten. Hierdoor neemt de binding van fibrinogeen aan de GPIIb/IIIa-receptoren op het oppervlak van de trombocyten onder invloed van ADP af. De P2Y12-afhankelijke plaatjesactivatie en -aggregatie wordt voorkomen.

Effect

  • Remming van de trombocytenaggregatie en voorkoming van trombusvorming.

Typerende bijwerkingen

Relatief frequent

  • bloedingen (excl. intracraniële bloedingen);
  • dyspneu.

Minder frequent

  • intracraniële bloeding;
  • trombotische trombocytopenische purpura (TTP).

Meer informatie

Bloedingen, waaronder hematomen, neus- en gastro-intestinale bloedingen, zijn de meest voorkomende bijwerkingen van P2Y12-remmers. De kans hierop is bij clopidogrel kleiner dan bij de andere middelen binnen deze groep [1]. Ernstige, levensbedreigende bloedingen komen bij prasugrel en ticagrelor vaker voor dan bij clopidogrel [1,2]. Vooral intracraniële bloedingen vormen een belangrijk risico bij gebruik van P2Y12-remmers.

Dyspneu is een typerende bijwerking van P2Y12-remmers en komt vooral voor bij gebruik van ticagrelor. Dyspneu door P2Y12-remmers is doorgaans kortdurend en niet gerelateerd aan een longziekte. Het onderliggende mechanisme is niet bekend [1,2].

Trombotische trombocytopenische purpura (TTP) is een zeldzame, potentieel fatale bijwerking, gemeld bij gebruik van clopidogrel en prasugrel, die zich in het algemeen voordoet in de eerste twee weken na aanvang van de behandeling. Deze aandoening kenmerkt zich door trombocytopenie, micro-angiopathische hemolytische anemie in combinatie met neurologische afwijkingen, renale disfunctie, of koorts. TTP vereist directe behandeling met inbegrip van plasmaferese.

Toepasbaarheid

Ouderen

Volgens de productinformatie van de fabrikanten kunnen alle P2Y12-remmers bij ouderen worden toegepast. Wees alert op bijwerkingen waarvoor ouderen gevoeliger kunnen zijn, zoals bloedingen [3]. Geef voor clopidogrel of prasugrel in sommige gevallen een lagere dosering bij ouderen, zie hiervoor de geneesmiddelteksten.

Ticagrelor is beschikbaar in een orodispergeerbare tablet, die bij slikproblemen kan worden toepast; de filmomhulde tablet kan eventueel ook verpulverd worden.

Nierfunctiestoornis

De ESC-richtlijnen [3, 4] raden prasugrel en ticagrelor niet aan bij een ernstige nierfunctiestoornis (eGFR < 15 ml/min/1,73 m2). Patiënten met een verminderde nierfunctie hebben een hoger bloedingsrisico, waarschijnlijk gerelateerd aan een abnormale plaatjesfunctie.

Volgens de productinformatie kunnen cangrelor, clopidogrel en ook prasugrel en ticagrelor bij een verminderde nierfunctie zonder dosisaanpassing worden toegepast; het advies is wel om voorzichtig te zijn met het toepassen van clopidogrel vanwege weinig ervaring bij patiënten met een nierfunctiestoornis. Zie de geneesmiddelteksten.

Leverfunctiestoornis

Health Base [5] geeft aan dat:

  • bij een Child-Pughscore van 5-6 clopidogrel, prasugrel en ticagrelor kunnen worden gebruikt, zonder dosisaanpassing.
  • bij een Child-Pughscore van 7-9 clopidogrel en prasugrel zonder dosisaanpassing kunnen worden gebruikt. Voor ticagrelor zijn onvoldoende gegevens bekend; een doseeradvies kan dan ook niet worden gegeven.
  • bij een Child-Pughscore van 10-15 er onvoldoende gegevens bekend zijn over prasugrel en ticagrelor; een doseeradvies kan niet worden gegeven. Clopidogrel is onveilig bij een ernstige leverfunctiestoornis.

Health Base heeft geen informatie opgenomen over cangrelor.

Cangrelor kan volgens de productinformatie bij alle stadia van een leverfunctiestoornis zonder dosisaanpassing worden gebruikt. Bij een licht tot matig verminderde leverfunctie kunnen prasugrel en ticagrelor worden gebruikt zonder dosisaanpassing. Volgens de productinformatie zijn clopidogrel, prasugrel en ticagrelor gecontra-indiceerd bij een ernstig verminderde leverfunctie.

Zwangerschap

Volgens Lareb [6] zijn er onvoldoende gegevens bekend over het gebruik van een P2Y12-remmer tijdens de zwangerschap om een goede inschatting van de risico’s te maken.

In lijn met bovenstaande wordt volgens de productinformatie het gebruik van clopidogrel, ticagrelor en cangrelor tijdens de zwangerschap ontraden. De productinformatie van prasugrel geeft aan dat dit middel op strikte indicatie gebruikt kan worden. Bij gebruik van ticagrelor staat in de productinformatie het advies om adequate anticonceptie te gebruiken. Zie de geneesmiddelteksten.

Lactatie

Volgens Lareb [7] zijn er onvoldoende gegevens bekend over het gebruik van een P2Y12-remmer tijdens de borstvoeding om een goede inschatting van de risico’s te maken.

In lijn met bovenstaande wordt in de productinformatie het gebruik van een P2Y12-remmer tijdens de borstvoedingsperiode ontraden.

Kinderen

Het kinderformularium [8] heeft geen doseringen opgenomen voor de P2Y12-remmers.

Clopidogrel mag volgens de productinformatie niet toegepast worden bij kinderen vanwege onvoldoende werkzaamheid. In de productinformatie van ticagrelor en prasugrel staat dat er onvoldoende gegevens zijn over gebruik bij een leeftijd < 18 jaar. Zie de geneesmiddelteksten.

Meer informatie

In een studie met zuigelingen met cyanotisch aangeboren hartlijden was clopidogrel niet effectiever dan placebo; daarom dient men volgens de productinformatie het gebruik bij kinderen te ontraden.

Literatuur

  1. Brunton LL, et al. (eds). Goodman & Gilman's The pharmacological basis of therapeutics. 13th ed. New York: McGraw-Hill, 2017.
  2. Aronson JK, et al. (eds). Meyler's side effects of drugs. 16th ed. Amsterdam: Elsevier, 2016.
  3. ESC Guidelines for the management. Acute myocardial infarction in patients presenting with ST-elevation, 2018. Geraadpleegd in september 2019.
  4. ESC Guidelines for the management. Acute coronary syndromes in patients presenting without ST-segment elevation, 2015. Geraadpleegd in september 2019.
  5. Stichting Health Base. Geneesmiddelen bij levercirrose Trombocytenaggregatieremmers. Geraadpleegd in september 2019.
  6. Lareb. Bloedplaatjesremmers tijdens de zwangerschap. Geraadpleegd in september 2019.
  7. Lareb. Bloedplaatjesremmers tijdens de borstvoeding. Geraadpleegd in september 2019.
  8. Kinderformularium. Geraadpleegd in september 2019.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Indicaties

Vergelijken

P2Y12-remmers vergelijken met een andere geneesmiddelgroep.