tiotropium

Samenstelling

Spiriva (als bromide) Boehringer Ingelheim bv

Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder in capsule
Sterkte
18 microg

Eventueel afgeleverd met Handihaler. De dosis die het mondstuk van de inhalator verlaat is 10 microg tiotropium.

Toedieningsvorm
Inhalatie-oplossing 'Respimat'
Sterkte
2,5 microg/dosis
Verpakkingsvorm
60 doses

Tiotrus (als bromide) Diverse fabrikanten

Toedieningsvorm
Inhalatiepoeder in capsule
Sterkte
10 microg
Verpakkingsvorm
Met inhalator 'Zonda'

De capsule bevat 13 microg tiotropium, de dosis die het mondstuk van de inhalator verlaat is 10 microg tiotropium.

Uitleg symbolen

XGVS Dit geneesmiddel is niet opgenomen in het geneesmiddelen vergoedings systeem (GVS).
OTC 'Over the counter', dit geneesmiddel is een zelfzorgmiddel.
Bijlage 2 Aan de vergoeding van dit geneesmiddel zijn bepaalde voorwaarden verbonden, die zijn vermeld op bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering.
Aanvullende monitoring Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Extra aandacht wordt gevraagd voor onverwachte bijwerkingen. Meldt u dit via het meldformulier van het Lareb.

tiotropium vergelijken met een ander geneesmiddel.

Advies

Niet-medicamenteuze adviezen bij astma bestaan uit stoppen met roken, voldoende beweging, vermijding van prikkels en gewichtsreductie bij obesitas. Bij minder frequente astmaklachten (≤ 2×/week) is 'zo nodig'-gebruik van een kortwerkend β2-sympathicomimeticum aangewezen. Bij frequentere klachten (≥ 3×/week) en vaker gebruik van een kortwerkend β2-sympathicomimeticum, is onderhoudsbehandeling met een inhalatiecorticosteroïd (ICS) geïndiceerd. Indien hiermee onvoldoende astmacontrole wordt bereikt, kan een langwerkend β2-sympathicomimeticum worden toegevoegd aan de onderhoudsbehandeling met ICS. Tiotropium inhalatie-oplossing heeft een beperkte plaats als toevoeging aan een langwerkend β2-sympathicomimeticum en inhalatiecorticosteroïd bij moeilijk behandelbaar astma. Tiotropium is niet geschikt voor het couperen van astma-aanvallen.

Bij COPD zijn de belangrijkste stappen bij de behandeling: stoppen met roken en voldoende bewegen. In eerste instantie (bij een lichte ziektelast) start met een kortwerkende luchtwegverwijder: ipratropium of een β2-sympathicomimeticum. Bij aanhoudende klachten en/of exacerbaties is onderhoudsbehandeling met een langwerkende luchtwegverwijder (parasympathicolyticum (bv. tiotropium) of β2-sympathicomimeticum) aangewezen. Bij frequente ernstige exacerbaties (≥ 2 behandelingen/jaar of ≥ 1 ziekenhuisopname/jaar) kan naast de langwerkende luchtwegverwijder een proefbehandeling met inhalatiecorticosteroïden worden begonnen. Bij de keuze van een inhalator spelen patiëntgebonden factoren, zoals coördinatie en inspiratiekracht, een belangrijke rol voor het behalen van een optimaal effect.

Voor een optimaal effect van geneesmiddelen bij astma en chronisch obstructieve longziekte (COPD) is een juiste inhalatietechniek onontbeerlijk. Bij de keuze van een inhalator speelt de voorkeur van de patiënt een belangrijke rol. Bij volwassenen en kinderen vanaf zeven jaar verdienen poederinhalatoren de voorkeur. Zij zijn even effectief als dosisaerosolen en geven minder aanleiding tot een niet juiste uitvoering van de inhalatie.

Indicaties

  • Bronchusverwijdende onderhoudsbehandeling van chronische obstructieve longaandoeningen (COPD).

Inhalatie-oplossing tevens:

  • additionele bronchusverwijdende onderhoudsbehandeling van ernstig astma bij volwassenen en kinderen ≥ 6 jaar die in het voorgaande jaar één of meer ernstige exacerbaties hebben doorgemaakt.

Gerelateerde informatie

Dosering

De dosis die het mondstuk van de inhalator van Spiriva en Tiotrus verlaat is bij beiden 10 microg tiotropium.

Klap alles open Klap alles dicht

COPD:

Volwassenen:

1 capsule van 10 microg óf 18 microg (inhalatiepoeder) of 5 microg (inhalatie-oplossing ) 1×/dag, steeds op hetzelfde tijdstip.

Ernstig astma:

Volwassenen en kinderen ≥ 6 jaar:

5 microg (inhalatie-oplossing ) 1×/dag, steeds op hetzelfde tijdstip, als aanvulling op een onderhoudsbehandeling met inhalatiecorticosteroïden.

Bij ouderen en lever- en nierfunctiestoornissen: is geen dosisaanpassing nodig.

De capsule of inhalatie-oplossing toedienen met de daarvoor bestemde inhalator.

Bijwerkingen

Vaak (1-10%): droge mond (bij COPD 2,9–4%).

Soms (0,1-1%):droge mond (bij astma 0,8%), orale of faryngeale candidiase, bronchospasmen, hoest, faryngitis, smaakstoornis, stemstoornis. Obstipatie, gastro-oesofageale reflux. Duizeligheid, hoofdpijn, slapeloosheid. Wazig zien. Hartkloppingen, atriumfibrilleren. Dysurie, urineretentie. Huiduitslag, jeuk.

Zelden (0,01-0,1%): (supraventriculaire) tachycardie. Laryngitis, dysfagie. Overgevoeligheidsreacties (o.a. angio-oedeem). Urticaria, huidinfectie/-ulcus, droge huid. Verhoogde oogboldruk, glaucoom. Neusbloeding, sinusitis. Tandcariës, stomatitis, gingivitis, glossitis. Darmobstructie (waaronder paralytische ileus), misselijkheid. Urineweginfectie.

Verder zijn gemeld: anafylactische reactie. Dehydratie. Gewrichtszwelling.

Bij hogere leeftijd kan de incidentie van anticholinerge effecten (zoals droge mond en obstipatie) toenemen.

Interacties

Gelijktijdige toediening van andere anticholinergica is niet onderzocht en wordt daarom niet aanbevolen.

Zwangerschap

Teratogenese: Bij de mens, onvoldoende gegevens. Bij dieren alleen aanwijzingen voor schadelijkheid bij toxische maternale doseringen.
Advies: Gebruik ontraden.

Lactatie

Overgang in de moedermelk: Ja, bij dieren (in geringe mate).
Farmacologisch effect: Tiotropium heeft een lange halfwaardetijd, maar ook een lage systemische concentratie en een slechte orale biologische beschikbaarheid; anticholinerge effecten (bv. droge mond, obstipatie, urineretentie en hartslagverhoging) kunnen optreden bij de zuigeling.
Advies: Het gebruik van dit geneesmiddel of het geven van borstvoeding ontraden.

Contra-indicaties

Overgevoeligheid voor atropine of atropinederivaten, zoals tiotropium en ipratropium.

Waarschuwingen en voorzorgen

Tiotropium is niet geschikt voor de behandeling van acute bronchospasmen en van cystische fibrose. Bij gebruik bij cystische fibrose kunnen de symptomen toenemen (achteruitgang longfunctie en luchtweginfecties).

Wees voorzichtig bij prostaathyperplasie, urineretentie, recent myocardinfarct (< 6 mnd.), hartfalen (NYHA-klasse III of IV) of ernstige hartritmestoornissen.

Tevens voorzichtig toepassen bij een matige tot ernstige nierfunctiestoornis (creatinineklaring ≤ 50 ml/min) vanwege een mogelijke stijging van de plasmaconcentratie. Er is geen langetermijnervaring bij ernstige nierinsufficiëntie.

Parasympathicolytica kunnen door pupilverwijding de oogdruk verhogen en een aanval van acuut glaucoom veroorzaken. Contact met de ogen vermijden, aangezien dit kan leiden tot nauwe-kamerhoekglaucoom, pijn of onaangenaam gevoel in de ogen, wazig zien, visuele halo's gecombineerd met rode ogen en cornea-oedeem.

Langdurig gebruik van anticholinergica kan leiden tot droge mond en cariës.

De veiligheid en werkzaamheid van tiotropium bij kinderen < 6 jaar met astma en bij kinderen < 18 jaar met matig astma zijn nog niet vastgesteld; gebruik wordt ontraden.

Overdosering

Symptomen
Anticholinerge verschijnselen.

Zie voor meer symptomen en behandeling de monografie op vergiftigingen.info.

Eigenschappen

Langwerkend parasympathicolyticum, specifiek werkzaam op de muscarine(M-)receptoren (met name op de M3-receptoren). De bronchodilatatie na inhalatie is hoofdzakelijk het gevolg van een lokaal effect op de bronchiale gladde musculatuur. De werking treedt binnen 30 min in en houdt langer dan 24 uur aan; maximale bronchodilatatie wordt op de derde dag bereikt.

Kinetische gegevens

Finhalatiepoeder ca. 20%, inhalatie-oplossing ca. 33%.
T max5–7 min.
V d32 l/kg.
Metaboliseringin geringe mate door CYP2D6 en CYP3A4 tot twee inactieve metabolieten, N-methylscopine en dithienylglycolzuur.
Eliminatieca. 7–19% onveranderd met de urine, het resterende deel met de feces.
T 1/2el27–45 uur.

Uitleg afkortingen

F biologische beschikbaarheid (fractie van de dosis die in de systemische circulatie verschijnt)
T max tijdsduur tot maximale bloedspiegel na toediening
V d verdelingsvolume (fictief volume waarin een geneesmiddel zich verdeelt over het lichaam)
T 1/2 plasmahalfwaardetijd (tijd die nodig is om een bepaalde plasmaconcentratie te halveren)
T 1/2el plasmahalfwaardetijd in de eliminatiefase, terminale halfwaardetijd

Groepsinformatie

tiotropium hoort bij de groep parasympathicolytica, inhalatie.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Indicaties

Externe links