Geneesmiddelenoverzicht anticonceptiva, combinatiepreparaten

Deze hoofdrubriek bevat 3 rubrieken:

Toon geneesmiddelen

anticonceptiva, combinatiepreparaten

Werking

In deze groep zijn hormonale anticonceptiva opgenomen, waarbij een progestageen is gecombineerd met een oestrogeen.

Werkingsmechanisme

Gecombineerde hormonale anticonceptiva:

  • remmen de secretie van LH en FSH, en voorkomen hiermee ovulatie (belangrijkste onderdeel van de werking);
  • veranderen de opbouw van het endometrium, waardoor het innestelen van een bevruchte eicel wordt belemmerd;
  • verhogen de viscositeit van het cervixslijm, waardoor een relatieve barrière ontstaat voor spermatozoa.

Effect

  • voorkoming van zwangerschap;
  • gunstige effecten op de menstruele cyclus (regelmatige onttrekkingsbloedingen, met minder pijn en minder bloedverlies).

Typerende bijwerkingen

Relatief frequent:

  • stemmingswisselingen, depressie;
  • hoofdpijn;
  • misselijkheid;
  • doorbraakbloedingen;
  • gevoelige of pijnlijke borsten;
  • gewichtstoename.

Minder frequent:

  • veneuze en arteriële trombo-embolie;
  • stijging van de bloeddruk;
  • verminderd libido;
  • huidreacties zoals melasma.

Meer informatie

Veel gebruiksters van gecombineerde orale anticonceptiva ervaren enige milde bijwerkingen gedurende de eerste maanden van het gebruik, die vervolgens verdwijnen. Een klein deel van de vrouwen stopt met het gebruik in de beginfase, vanwege individuele intolerantie.

Het relatieve risico op veneuze trombo-embolie neemt met ca. 30% toe bij gebruik van gecombineerde orale anticonceptiva. Het absolute risico is klein, omdat de incidentie van deze voorvallen bij vrouwen zonder andere predisponerende factoren laag is. Niettemin neemt het risico significant toe bij vrouwen die roken of die andere risicofactoren voor trombo-embolie hebben. De hormonale anticonceptiva verschillen in de kans op veneuze trombo-embolie, wat van belang is bij de keuze voor één van deze middelen (zie Anticonceptie, hormonale).

Het risico op arteriële trombose, en daarmee de kans op een myocardinfarct of beroerte, neemt mogelijk toe. Dit risico is met name groter bij vrouwen ouder dan 35 jaar die roken, en vooral indien zij ook nog hypertensie hebben. Bij niet-rokers zonder andere risicofactoren zoals hypertensie of diabetes, is er geen groter risico op myocardinfarct of beroerte.

Melasma (chloasma) is een vlekkerige pigmentering van de huid, gelokaliseerd in het gelaat. Zowel de oestrogene als de progestagene component kan hyperpigmentatie veroorzaken. Vooral vrouwen met een melasma tijdens hun zwangerschap lopen de kans ook tijdens gebruik van orale anticonceptiva de pigmentatiestoornis te krijgen. Het melasma dat kan optreden bij gebruik van de pil is meestal niet reversibel, in tegenstelling tot melasma tijdens zwangerschap.

In epidemiologisch onderzoek is toename van de kans op mammacarcinoom gerapporteerd, alsmede van optreden van cervixcarcinoom bij langerdurend gebruik. Deze toegenomen kans verdwijnt binnen 10 jaar na staken van de inname. Gezien de lage prevalentie van mammacarcinoom in de leeftijdsgroep van pilgebruiksters en met name bij vrouwen < 35 jaar zal dit slechts geringe gevolgen hebben. Het grotere risico hangt mogelijk samen met de lengte van de gebruiksduur, het gebruik vóór de eerste zwangerschap en met hormoontherapie voor vrouwen in de overgang, die al eerder de combinatiepil gebruikten [2].

Literatuur:

  1. Brunton LL, et al. (eds). Goodman & Gilman’s The pharmacological basis of therapeutics. 13th ed. New York: McGraw-Hill, 2018.
  2. Aronson JK, et al. (eds). Meyler's side effects of drugs. 16th ed. Amsterdam: Elsevier, 2016.
  3. NHG-Standaard Anticonceptie. Huisarts Wet 2011; 54: 652-76.

Kosten

Kosten laden…

Zie ook

Indicaties

Vergelijken

anticonceptiva, combinatiepreparaten vergelijken met een andere geneesmiddelgroep.