Geneesmiddelen

Stofnaam

Geneesmiddel

Indicatie

Toediening

alemtuzumab

Lemtrada

multipele sclerose

parenteraal (inj/inf)

cladribine (bij multipele sclerose)

Mavenclad

multipele sclerose

oraal

fingolimod

Gilenya

multipele sclerose

oraal

glatirameer

Copaxone, Glatirameer

multipele sclerose

parenteraal (inj/inf)

interferon bèta-1a

Avonex, Rebif

multipele sclerose

parenteraal (inj/inf)

interferon bèta-1b

Betaferon

multipele sclerose

parenteraal (inj/inf)

natalizumab

Tysabri

multipele sclerose

parenteraal (inj/inf)

ocrelizumab

Ocrevus

multipele sclerose

parenteraal (inj/inf)

ozanimod

Zeposia

oraal

peginterferon bèta-1a

Plegridy

multipele sclerose

parenteraal (inj/inf)

siponimod

Mayzent

multipele sclerose

oraal

teriflunomide

Aubagio

multipele sclerose

oraal

Een volledig overzicht van alle indicaties per geneesmiddel kunt u vinden in de geneesmiddelteksten.

Werking

Dimethylfumaraat en mitoxantron zijn ook ziektemodificerende MS-middelen. Dimethylfumaraat staat vanwege nog een andere toepassing in een eigen groep: dimethylfumaraat. Mitoxantron staat bij de Antracyclinederivaten.

Werkingsmechanisme

De multipele sclerose (MS)-middelen vormen een heterogene groep van geneesmiddelen die via verschillende aangrijpingspunten hun werking kunnen uitoefenen. Het werkingsmechanisme bij MS is niet volledig bekend. Immunomodulerende activiteit speelt een grote rol, evenals anti-inflammatoire eigenschappen.

Fingolimod, ozanimod, siponimod zijn sfingosine-1-fosfaat (S1P)-receptormodulatoren. Als functionele antagonisten op de S1P1-receptoren op lymfocyten, zorgen S1P-receptormodulatoren ervoor dat lymfocyten niet meer uit de lymfeknopen kunnen treden. Dit vermindert de hercirculatie van T-cellen naar het centraal zenuwstelsel en beperkt de centrale ontsteking.

Effect

Bij multipele sclerose vermindert:

  • de frequentie van exacerbaties;
  • de invaliditeitsprogressie op de korte termijn;
  • het aantal actieve laesies in het hersenweefsel volgens een MRI-scan.

Typerende bijwerkingen

  • Infecties.

Specifieke, overige, ernstige bijwerkingen:

  • voor natalizumab: progressieve multifocale leuko-encefalopathie (PML). Voor meer informatie zie natalizumab#waarschuwingen. Ook bij alemtuzumab, cladribine (bij andere indicatie), dimethylfumaraat en fingolimod is deze ernstige bijwerking gemeld;
  • voor de S1P-receptormodulatoren: ernstige hartritmestoornissen (polymorfe ventriculaire aritmie), AV-blok, myocardinfarct, ademnood, macula-oedeem, leverproblemen, hemofagocytair syndroom, PML;
  • voor alemtuzumab: nefropathie; auto-immuunziekten als ITP, schildklierafwijkingen, cytopenie, infusiegerelateerde reacties, hart- en vaatziekten (zoals een hersenbloeding of een hartinfarct);
  • voor interferon β: depressie, leverproblemen, huidreacties;
  • voor teriflunomide: (fatale) interstitiële longziekten (ILD), leverproblemen, huidreacties als het Stevens-Johnsonsyndroom of toxische epidermale necrolyse, PML;
  • voor cladribine: maligniteiten, PML (bij andere indicatie);
  • voor ocrelizumab: infusiegerelateerde reacties.

Zie ook

Indicaties