COVID-19

Behandelplan

Niet-medicamenteuze adviezen

Algemene hygiënemaatregelen zijn nuttig om transmissie van het virus te voorkomen en de epidemie te beperken. Voorbeelden zijn handen wassen, nies- en hoesthygiëne, het niet-schudden van handen en schoon gereedschap bij het bereiden van voedsel en dranken. Deze maatregelen kunnen echter besmetting niet volledig voorkomen. Het dragen van een FFP1-mondneusmasker is alleen noodzakelijk voor zorgmedewerkers. Zie voor overige maatregelen en recente inzichten LCI-richtlijn COVID-19 [1].

Medicamenteuze behandeling

Zie voor de symptomatische behandeling van milde klachten thuisarts.nl/Coronavirus [2]. Hierin wordt o.a. geadviseerd paracetamol te gebruiken bij koorts en (keel)pijn.

Er is geen geregistreerde behandeling voor COVID-19, omdat er slechts zeer beperkt behandelresultaten van klinische studies zijn gepubliceerd die de effectiviteit en veiligheid van geneesmiddelen bij COVID-19 hebben onderzocht. In afwachting hiervan kunnen volgens de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) bij een ernstige infectie in de tweedelijnszorg, in aanvulling op optimale ‘supportive care’, de volgende middelen offlabel worden overwogen:

Bij klinische achteruitgang onder initiële therapie of zeer ernstig verlopende ziekte kan remdesivir als ‘rescue’-therapie worden overwogen.

Chloroquine en hydroxychloroquine zijn in Nederland beschikbaar en het bijwerkingenprofiel van deze middelen is bekend. Remdesivir is een experimenteel, intraveneus, antiviraal middel dat in Nederland niet geregistreerd is en niet beschikbaar is. Zie voor toepassing Aanvraagprocedure remdesivir [3].

Voor geen van deze drie behandelopties is een bewezen therapeutisch effect bij COVID-19 vastgesteld. Een gericht medicamenteus behandeladvies kan daarom niet worden gegeven, totdat meer gegevens uit klinische studies beschikbaar komen. De voorlopige behandeladviezen zijn door SWAB geformuleerd op basis van gegevens uit observationele klinische studies met geneesmiddelen toegepast bij verwante virussen, zoals SARS en MERS-CoV. Daarnaast uit de beperkte gegevens verkregen door in vitro-onderzoek bij SARS-CoV-2 en de zeer beperkte gegevens uit kleine patiëntenseries met COVID-19. Zie voor recente behandeladviezen SWAB Medicamenteuze behandelopties bij COVID-19 [4].

Achtergrond

Definitie

De infectieziekte COVID-19 wordt veroorzaakt door het nieuwe coronavirus SARS-CoV-2. Het virus maakt voor het binnentreden in het menselijk lichaam gebruik van de ACE-2-receptor, die o.a. voor komt op het alveolair epitheel. Transmissie van mens op mens vindt plaats via directe druppelinfectie (niezen en hoesten) of via aerosolen tijdens aerosolvormende handelingen (bv. tracheale intubatie, niet-invasieve beademing). De incubatietijd bedraagt 2–14 dagen (gem. 5–6 dagen). Risicofactoren voor een fataal verloop zijn onderliggend cardiovasculair lijden of longlijden, immuunsuppressie, primaire of secundaire immuundeficiëntie, leeftijd ≥ 70 jaar en diabetes mellitus.

Symptomen

Meestal is er sprake van een mild tot matig ernstig beloop met klachten als neusverkoudheid, hoesten, keelpijn, vermoeidheid, dyspneu en/of koorts. Soms treden ook spier- of gewrichtspijnen of gastro-intestinale klachten als misselijkheid of diarree op. Ernstige gevallen kunnen gepaard gaan met een pneumonie, acuut respiratoir stresssyndroom en/of septische shock, met soms de dood tot gevolg.

Uitgangspunten

Uitgangspunt van de behandeling van ernstig zieke patiënten met COVID-19 is optimale ondersteunende zorg (‘supportive care’). Bij gebrek aan een bewezen werkzame medicamenteuze behandeling van COVID-19 bespreekt SWAB in een voorlopig advies, op basis van de huidige gegevens, een aantal behandelopties die bij ernstig zieke patiënten kunnen worden overwogen. Zorgvuldige toepassing van deze geregistreerde en/of experimentele middelen is van belang. Houd daarbij rekening met de nuances en beperkingen van het advies. Het offlabel-gebruik van de genoemde behandelopties vereist ‘informed consent’ van de patiënt. Zie voor recente behandeladviezen SWAB Medicamenteuze behandelopties COVID-19 [4].

Geneesmiddelen

malariamiddelenToon kosten

Literatuur

  1. LCI-richtlijn COVID-19 (2020). Geraadpleegd op 24 maart 2020.
  2. Thuisarts.nl. Ik heb (mogelijk) het het nieuwe coronavirus. Geraadpleegd op 24 maart 2020.
  3. LCI. Aanvraagprocedure remdesivir (maart 2020). Geraadpleegd op 24 maart 2020.
  4. SWAB Medicamenteuze behandelopties bij patienten met COVID-19 (infecties met SARS-CoV-2) (maart 2020). Geraadpleegd op 24 maart 2020.

Zie ook

Geneesmiddelgroep

Vergelijken

COVID-19 vergelijken met een andere indicatie.